Abbatia
Sancti Petri
de Curte

Dichos de los ancianos (Verba seniorum, libro VII)

Que con provecho somos a veces dejados en pensamientos sucios, para no ensoberbecernos

Quod utiliter aliquoties in sordidis cogitationibus relinquimur, ne extollamur.Que alas vezes por nuestro prouecho nos dexa Dios en malos pensamientos porque no nos ensoberuezcamos.

1

Sæpe dicebat beatus Antonius: Nisi pistor velaret oculos animalis, mercedem suam recipiens, ipse consumeret. Ita et nos per Dei dispensationem tegimen accipimus, ut ea quæ operamur bona, non valeamus intendere, ne nos ipsi beatificantes, possimus extollere, et mercedem propriam amittamus. Nam et ob hoc quando relinquimur in sordidis cogitationibus, necesse est ut hoc tantummodo prævideamus, ut nos ipsos et nostram sententiam condemnemus; et ea quæ sunt in nobis sordida, illud parvum bonum opus nostrum in nobis obscurent. Nunquam enim homo bonus est, etiam si bonus esse desideret, nisi Deus habitaverit in ipso, quia nemo bonus nisi solus Deus. Oportet autem ut nos ipsos semper veraciter incusemus. Quando enim se quisque non reprehendit, mercedem propriam amittit.

Muchas vezes dezia el glorioso antonio/ si el molinero no cubriesse los ojos de la bestia que trae la muela perderia su trabajo. Assi nosotros muchas vezes por dispensacion diuina somos traydos a que no podamos entender los bienes que hazemos porque enxalçando nos no perdamos nuestro gualardon: ca por esso quando nos dexa nuestro señor en malos pensamientos y suzios es menester que paremos mientes en que condenemos a nos mismos/ y a nuestra voluntad: porque lo que parece en nosotros feo no escurezca aquel pequeño bien nuestro. Ca nunca es bueno el hombre aun que lo dessee ser/ si Dios no morare enel: ca ninguno es bueno saluo solo dios/ y porende conuiene que de continuo verdaderamente acusemos a nos mismos: ca luego que el hombre no acusa a si mismo: pierde el proprio gualardon.

2

Idem beatus Antonius, dum in cella propria oraret, venit ad eum vox, dicens: Antoni, necdum pervenisti ad mensuram coriarii, qui est in Alexandria. Quo audito, senex consurgens mane, arrepto baculo in civitatem festinus pervenit. Cumque ad designatum hominem pervenisset, et ingressus fuisset, ille viso tanto viro obstupuit. Cui dixit senex: Refer mihi opera tua, quia propter te, relicto deserto, huc veni. Qui respondens, ait: Nescio me aliquando aliquid boni perpetrasse, unde ex cubili proprio mane consurgens, antequam in opere meo resideam, dico quod omnis hæc civitas a minore usque ad majorem, ingreditur in regnum Dei propter justitias suas, ego autem solus propter peccata mea pœnam sempiternam ingrediar. Quod verbum mane, et antequam quiescam sero, ex cordis mei sentio veritate. Quod audiens beatus Antonius, respondit: In veritate, fili, sicut bonus artifex sedens in domo tua, cum requie regnum Dei adeptus es: ego autem velut sine discretione omne tempus meum in solitudine conversatus, necdum verbi tui assumpsi mensuram.

Estando el mismo antonio en su celda vino vna boz que le dixo. Antonio aun no has llegado a la perfecion de vn adobador de cueros que esta en alexandria: lo qual oydo leuantose el viejo de mañana: y tomo su cayado y fuese luego a mas andar a la ciudad: y como llego al hombre que le auia dicho la boz: espantose el otro de ver vn tan señalado hombre: y dixole Antonio. Dime algo de tus obras: ca porti soy venido aca. Y respondio. No se yo jamas auer hecho bien alguno. Mas en leuantandome enla mañana de mi cama ante que me ponga a trabajar digo que toda esta ciudad del menor fasta el mayor entra en parayso por sus obras y yo solo por mis pecados voy al infierno. La qual palabra de mañana y ante que me acueste digo de todo mi coraçon: lo qual oydo dixo el glorioso Antonio. Enverdad hijo como buen oficial holgando en tu casa has alcançado el reyno de Dios: y yo passando como indiscreto mi vida enel yermo aun no he llegado a la medida y perfecion de tu palabra.

3

Quidam frater requisivit abbatem Pimenium, dicens: Quid est, Pater, quod Apostolus dicit: Omnia munda mundis? At ille dixit: Siquis ad hunc sermonem pervenire potuerit, ut eum intelligat, videbit se minorem esse totius creaturæ. Cui frater: Et quomodo me possum videre minorem ab eo qui homicida est? Respondit senex: Si potuerit homo ad sermonem hunc Apostoli pervenire, et viderit hominem qui forte alium occiderit, dicit in semetipso: Ille quidem hoc solum peccatum fecit, ego autem omni hora homicidium committo, meipsum interficiens. Et cum frater requireret quomodo hoc posset fieri, respondit senex: Hæc sola hominis justitia est, ut semper semetipsum reprehendat; et tunc justificabitur, cum sua peccata condemnat.

— omitido en esta traducción —

4

Quidam frater dixit ad senem: Cogitatio mea dicit mihi, Bonus sum. Respondit ei senex: Qui non videt peccata sua, semper ille in bonis esse se credit; qui autem videt illa, cogitationes illi suadere non possunt quod in bonis sit; scit enim quod videt. Opus ergo est laborare multum, ut se quisque consideret; nam negligentia, ignaviaque, et relaxatio excæcant oculos cordis nostri,

Vn religioso dixo a vn viejo. Mi pensamiento me dize que soy bueno: respondio el viejo. El que no vee sus pecados siempre cree ser bueno. Mas el que los vee no se puede dar a entender que sea bueno: ca sabe lo que vee/ y assi conuiene trabajar mucho que conozca cada qual a si mismo/ ca el descuydo y la pereza y la floxedad ciegan los ojos de nuestro coraçon.

5

Quidam frater dixit abbati Pimenio: Cogitationes meæ non permittunt me peccata mea respicere, sed Patres mei cogunt me cogitare peccata. Respondit abbas Pimenion, de abbate Isidoro referens, et dicens: Dum plangeret abbas Isidorus in cella sua, et discipulus ejus in alia cella sederet, contigit ut illa hora idem discipulus ad illum veniret, quia ille plangebat, et requisivit eum, dicens: Quid plangis, Pater? At ille respondit: Peccata mea plango, fili. Iterum dicit ei: Non habes peccata, abba. Dicit ei senex: O fili, si peccata mea Deus manifestaret hominibus nec tres, nec quatuor sufficerent, sed nec plures.

Vn religioso dixo al abad Pymenio. Mis pensamientos no me dexan mirar a mis peccados: mas los padres me fuerçan pensar mucho enellos/ y respondio el abad Pymenio contando del abad Ysidro/ y dixo. Llorando el abad Ysidro en su celda/ y estando su discipulo assentado en otra. Acaecio que enla misma hora que lloraua: vino a el su discipulo y preguntole. Padre porque lloras? y respondiole. Fijo yo lloro mis pecados/ y tornole a dezir: padre tu no tienes pecados: y dixole el viejo. Fijo si dios descubriesse mis peccados alos hombres/ no fallarian tres o quatro/ mas muchos.

Texto latino: Verba seniorum, libro VII de las Vitae Patrum, traducido del griego por Pascasio de Dumio para el abad Martín (Martín de Braga), en la edición de H. Rosweyde reproducida en la Patrologia Latina de Migne, t. 73 (reimpresión de 1879), col. 1025–1062, cotejado con los facsímiles; sin las notas ni las remisiones del editor, ni el texto griego del capítulo XLIV dado en las notas. · Traducción castellana anónima: Vitas patrum. Libro de las vidas de los sanctos padres del yermo: segun lo escriuio el glorioso Hieronimo: nueuamente corregido y emendado, Toledo, Juan de Ayala, 1553, edición elegida para esta biblioteca (ortografía de la edición; las abreviaturas se han desarrollado). En este libro la edición abrevia mucho: sustituye muchos dichos, y capítulos enteros, por una remisión a otro capítulo; esos dichos se ofrecen solo en latín, y las frases de remisión no se reproducen. Se dan el prólogo, los títulos de los capítulos y 84 dichos. Una muestra al azar del 10 % se cotejó palabra por palabra con los facsímiles (1,1 errores por 1 000 palabras antes de la corrección; corregidos). Texto de dominio público en Francia (art. L123-1 del Código de la Propiedad Intelectual francés). Transcripción y revisión: Abbatia Sancti Petri de Curte. Señalar un error