Abbatia
Sancti Petri
de Curte

The Rule of Saint Benedict

Chapter 28

De his, qui sæpius correcti non emendaverintOf those who, being often corrected, do not amend

On the whole chapter

Commentaries Dom Paul Delatte, Abbot of Solesmes (1913) (in French) 28

p. 256 DE CEUX QUI, EN DÉPIT DE CORRECTIONS RÉPÉTÉES, NE S’AMENDENT PAS

1

Si quis frater frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus, non emendaverit, acrior ei accedat correptio, id est, ut verberum vindicta in eum procedat.

If any brother does not amend after being often corrected for any fault, and even excommunicated, let a sharper punishment be administered to him, that is, let him be corrected by stripes.

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.1

col.519 Si quis frater frequenter correptus.] Hoc est bis secrete monitus, et tertio publice objurgatus, ut exponunt Hildemarus, Bernardus Cass. et Boherius. Licet ex Nicolao de Fractura, frequentia in duabus vicibus consistere videtur.

col.520 Pro qualibet culpa.] Minori scilicet vel majori, ut loquuntur Bern. Cass., Richardus de S. Angelo, et Boherius. Levis enim culpa, ut ait Bernardus, per contemptum gravis efficitur

col.521 Si etiam excommunicatus.] Minori aut majori sententia, inquit Boherius in 4 comment., et indicare videntur ista verba, pro qualibet culpa.

col.521 Acrior ei accedat correptio.] Ubi quærunt interpretes, quomodo excommunicato acrior accedere possit correptio, cum maxima omnium pœna sit excommunicatio. Quam difficultatem duobus modis solvere possumus. 1° Dicendo verberum vindictam una cum excommunicatione acriorem esse pœnam, quam solam excommunicationem : et hoc voluerit Bernardus Cassinensis, cum ait : « Quidquid additur acrius judicatur; non quod sic periculosius, vel majus, sed quia magis timentur diversæ pœnæ quam una. » 2° Quia « verberum vindicta est acrior, et sensibilior corpori, » inquit Boherius; sive, ut ait Richardus de S. Angelo, « dicas quod S. Benedictus vertit se ad conditiones delinquentium, qui magis dolent si percutiuntur externis, id est in corpore, quam si percussi sunt internis, id est anima per excommunicationem. »

col.521 Id est ut verberum vindicta in eum procedat.] De verberibus, sive, ut nunc loquuntur, de disciplina diximus in lib. ii de Antiq. monach. Ritib., c. 11.

Commentaries Dom Paul Delatte, Abbot of Solesmes (1913) (in French) 28.1

p. 256 De iis qui saepius correcti non emendantur. — Si quis frater frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus non emendaverit, acrior ei accedat correctio, id est, ut verberum vindicta in eum procedat.

p. 256 Notre bienheureux Père revient aux degrés de la discipline régulière, dont il a commencé l’énumération au chapitre XXIII. Le détail des châtiments déjà décrits est d’abord brièvement rappelé : un frère, coupable d’une des fautes qui méritent correction sérieuse, a été repris fréquemment, trois fois au moins, deux fois en secret et une fois en public ; il a été excommunié, ou bien il a subi une peine corporelle. Mais il n’y a pas eu d’amendement. L’excommunication elle-même n’a pas obtenu de fruit, chez un caractère présumé pourtant guérissable par elle. Alors, on ajoute à l’excommunication une correction plus sévère, c’est-à-dire qu’on inflige au coupable le châtiment des verges. Le châtiment corporel est dit plus sévère et plus rude, non que l’excommunication soit une peine moins grave, mais parce que la correction physique réduira peut-être plus efficacement l’homme animal, demeuré insensible aux peines spirituelles ; et aussi parce que, dans le châtiment corporel, il y a une note de servilité et comme un stigmate de bassesse. Pour celui envers qui on n’a pas même essayé de l’excommunication, mais qu’il a fallu soumettre au jeûne ou aux verges immédiatement après les admonitions, on continuera sans doute un régime identique et on frappera un peu plus fort.

2

Quod si nec ita se correxerit, aut forte (quod absit) in superbiam elatus etiam defendere voluerit opera sua, tunc Abbas faciat quod sapiens medicus:

And if even after this he shall not correct himself, or being puffed up by pride (which God forbid) shall attempt to defend his doings, then let the abbot act like a wise physician.

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.2

col.521 Quod si nec ita se correxerit, etc., tunc abbas faciat quod sapiens medicus.] Hic observat Hildemarus sapientis prudentisque esse medici non statim mutare aut multiplicare temere remedia ; sed iisdem semper uti donec inutilia reddantur, atque ad alia transeundi cogat necessitas. Ex quo infert abbati tanquam sapienti animarum medico non ita propere transeundum ab uno gradu ad alium, nec verbi gratia statim ut aliquem privatim monuit, hunc publice objurgare debere; aut ut publice objurgavit, statim excommunicare; sed aliquandiu exspectare, si forte sua patientia delinquentem ad pœnitentiam adducat.

Commentaries Dom Paul Delatte, Abbot of Solesmes (1913) (in French) 28.2-28.5

p. 256 Quod si nec ita se correxerit, aut forte (quod absit) in superbiam elatus etiam defendere voluerit opera sua, tunc Abbas faciat quod sapiens medicus : si exhibuit fomenta, si unguenta adhortationum, si medicamina Scripturarum divinarum, si ad ultimum ustionem excommunicationis vel plagas virgarum, et jam si viderit nihil suam praevalere industriam : adhibeat etiam, quod majus est, suam et omnium fratrum pro eo orationem, ut Dominus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem.

p. 257 On voit bien qu’aux yeux de saint Benoît l’âme a une valeur absolue et qu’elle doit être traitée avec une patience sans limite. Il suppose que le coupable ne se rend pas encore, qu’il ose même, dans une exaltation violente, justifier sa conduite et plaider le bon droit pour lui. Quod absit! dit N. B. Père. Il sait trop bien cependant que ce n’est pas l’invraisemblable. Ailleurs il a flétri cette triste facilité qu’ont les hommes d’appeler bien ce qu’ils veulent, d’adorer leur pensée, de légitimer ainsi les dernières hontes. La conscience est cautérisée. Ce qui avait été jusqu’ici une faiblesse devient un principe, un système. Pourtant, il n’est pas question encore de prononcer la sentence irrévocable.

p. 257 L’Abbé continuera de faire ce que fait un sage médecin (1). Il se rappellera toutes les industries dont il a pu légitimement user pour procurer la guérison ; il s’assurera qu’il n’a rien négligé. Il s’est efforcé, par tout moyen, selon les procédés de la médecine ancienne, de faire sortir la maladie, d’attirer à l’extérieur et aux surfaces un mal profond qui déconcertait l’œuvre de la vie. Il a d’abord employé les fomentations, les applications chaudes, capables de solliciter le mal au départ ; puis les onguents, le baume des exhortations, comme pour assouplir la peau et les chairs ; ensuite les remèdes internes des divines Écritures. La parole de Dieu a une vertu sacramentelle ; elle opère comme un charme sur les âmes. Il est des formules, si claires et si douces, qu’elles parviennent à soustraire l’âme à sa fièvre. On voit que les admonitions privées ou publiques et les bons conseils des sympectes doivent s’inspirer uniquement de la doctrine surnaturelle et rappeler au coupable les textes familiers de l’Écriture qui contiennent la règle des mœurs et de la perfection monastique. Ces moyens préliminaires n’ayant pas réussi, l’Abbé s’est décidé enfin à cautériser par la brûlure de l’excommunication, à scarifier par les plaies des verges. Mais il est forcé de constater que son art ne triomphe nullement du mal.

(1) Les comparaisons qui suivent sont inspirées de Cassien, Inst., X, vii.

p. 257 Ce que les efforts humains ne peuvent obtenir, la prière peut le solliciter de Dieu. Il n’y a rien de désespéré pour lui. Les trésors de sa miséricorde ont des grâces capables de convertir le cœur le plus endurci. N’est-il pas le Dieu qui ressuscite les morts (Rom., iv, 17)? Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem (1). Que l’Abbé agisse donc encore, dit saint Benoît, à la manière d’un médecin avisé ; qu’il ait recours à un remède plus efficace que les précédents, sa prière et celle de tous les frères, pour que le Seigneur, à qui tout est possible, rende la santé à ce frère malade. Il s’agit d’une supplication plus instante et plus unanime que celle dont il a été parlé au chapitre XXVII ; c’est une sorte de mise en demeure respectueuse et filiale adressée à Dieu par tout le convent.

(1) S. Aug., Enarr. II in Ps. lviii, 11. P. L., XXXVI, 712.

3

si exhibuit fomenta, si unguenta adhortationum, si medicamina Scripturarum divinarum, si ad ultimum ustionem excommunicationis, vel plagarum virgas,

If after applying the fomentations and ointments of exhortation, the medicine of the Holy Scriptures and the final cautery of excommunication and scourging,

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.3

col.521 Si exhibuit fomenta, si unguenta exhortationum, etc.] Quosdam hic veluti gradus describit per quos ad ferri præcisionem, hoc est ad ejectionem e monasterio medicus spiritalis tandem ascendere debeat. Sex præcipue numerant Hildemarus, Bern. Cass. et Boherius (Vide Cons. Bened. tom. IV Anal.), scilicet 1° binam admonitionem secretam, 2° publicam objurgationem, 3° excommunicationem, 4° jejunium, 5° verberum vindictam, 6° orationem : quos omnes hic assignatos esse asserunt. Primum gradum his aiunt verbis contineri, Si exhibuit fomenta, si unguenta exhortationum ; nam fomenta levia sunt medicamenta, quæ sæpe cum oleo fiunt ; similiter et unguenta, quæ odorem reddunt, unde hic pro monitionibus secretis, quæ nihil asperi, nihil duri, nihil nisi leve continent, ponuntur : « Castigationes cum pietate et mansuetudine recte fomenta vocantur; exhortationes vero cum dulcedinis lenitate unguenta dicuntur, » inquit Smaragdus. Sed tamen Richardus de S. Angelo per fomenta medelam, quam pro gravioribus culpis c. 25 præscribit sanctus Benedictus, per unguenta exhortationum consolationes per immissos sympæctas, qui provocent ad humilitatis satisfactionem, intelligit, hoc est lenitatem cum asperitate.

col.521 Si medicamina Scripturarum divinarum.] Hæc quia terrent non incongrue objurgationem publicam significant, secundumque gradum repræsentant.

col.521 Si ad ultimum ustionem excommunicationis.] En tertius gradus, quem sanctus Pater ustionem excommunicationis appellat, qui revera urit animam; « sed ustio ista a peccati rubigine humilem purgat animam, superbam vero in plumbi convertit naturam, » inquit Smaragdus. De triplici hoc gradu ita discurrit sanctus Bernardus (Serm. 44, in Cant.) : « Necessarium habet spiritalis medicus etiam vinum fervidi zeli cum oleo mansuetudinis, cui sane convenit non modo consolari pusillanimes, sed etiam corrigere inquietos : si enim viderit illum qui vulneratus est, id est qui peccavit, blandis ac lenibus hortamentis, quæ in eum prærogata sunt, minime emendatum, magis autem abutentem sua mansuetudine, et patientia negligentiorem fieri, et in peccato suo etiam securius obdormire; frustrato tam suavium oleo monitionum, oportebit sane mordacioribus uti medicamentis, et vinum compunctionis infundere, duris videlicet cum eo increpationibus agere; et si causa requirit, et duritia tanta est, etiam censuræ ecclesiasticæ baculo percellere contemptorem. »

col.522 In tertio autem gradu quartum scilicet jejunium contineri docent, et certe una cum excommunicatione solet jungi ; nam S. P. Benedictus excommunicatos cibi refectionem mensura vel hora qua præviderit abbas eis competere sumere præcipit.

col.522 Vel plagas virgarum.] En quintus gradus, de quo in lib. ii de Antiquis monachorum Ritibus.

4

et jam si viderit nihil suam prævalere industriam; adhibeat etiam (quod majus est) suam et omnium fratrum pro eo orationem,

he find that his labours have had no effect, then let him try what is more than all this, his own prayer and those of the brethren for him,

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.4

col.522 Adhibeat etiam quod majus est suam et omnium fratrum pro eo orationem.] Sextum gradum tanquam efficacissimum omnium remedium præscribit orationem omnium fratrum, quia, ut ait S. Leo (Serm. 3 de Jejun. sept. mensis), « Plenissima peccatorum obtinetur abolitio, quando totius Ecclesiæ una est oratio et una confessio : si enim duorum vel trium sanctorum pio consensu omnia quæ poposcerint Dominus præstanda promittit, quid negabitur multorum millium plebi unam observantiam pariter exsequenti, et per unum Spiritum concorditer supplicanti ? »

col.522 Eosdem fere gradus correctionis offendes in Regula Cujusdam ad virgines cap. 20. Vide Regulam Orientalem cap. 32 et sequentibus.

5

ut Dominus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem.

that the Lord, who can do all things, may work the cure of the sick brother.

6

Quod si nec isto modo sanatus fuerit, tunc jam utatur Abbas ferro abscissionis, ut ait Apostolus: Auferte malum ex vobis.

If he be not healed by this means then let the abbot use the severing knife, according to that saying of the apostle, Put away the evil one from among you,

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.6

col.522 Quod si nec isto modo sanatus fuerit, tunc jam utatur abbas ferro abscissionis.] Ita etiam sanctus Basilius ( Regul. fus. c. 28) : « Qui ad obediendum mandatis Dei segniter est affectus, principio tanquam infirmo membro condolendum est ab omnibus, et a præposito tentandum an suis ipsum laudibus ab ea infirmitate restituere valeat; perdurantem vero in ea inobedientia emendationemque respuentem severius coram omnibus fratribus arguere oportet, et cum omni adhortatione ut medelam suscipiat inducere. Quod si post multam correptionem nec pudorem induerit, nec seipsum curaverit, tanquam (ut in proverbio est) sui ipsius corruptorem, et veluti corruptum, ac prorsus inutile membrum multis cum lacrymis ac lamentis ad exemplum medicorum a communi corpore amputetur ; etenim illi si quod membrum incurabili morbo corruptum invenerint, ne ad ulteriora malum illius proserpat, propter vicinitatem proxima quæque corrumpens, incisionibus illud et ustionibus auferre solent ; quod et nobis erga eos necessario faciendum est, qui inimico animo præditi, ut impedimento sint mandatis Domini, juxta mandatum Domini dicentis : Si oculus dexter tibi obstaculo fuerit, erue eum et projice abs te. »

col.522 Ut ait Apostolus : Auferte malum ex vobis.] Apostolico confirmat testimonio quod hic statuit, ejusque verba suo proposito adaptat : Auferte malum ex vobis, ejiciendo scilicet extra monasterium : ita enim placuerat antiquis illis vitæ monasticæ Patribus, eos qui nulla arte emendari poterant, expellere e monasterio, ut patet ex loco sancti Basilii modo relato, et ex Regul. brev. interrog. 44, et ex Cassian. l. iv, c. 16. Ita etiam Regula Orientalis decernit (Cap. 35), ut « Si quis fuerit tam durus, tam alienus a timore , ut tot castigationibus et tot remissionibus non emendet, projiciatur de monasterio. » Regula sancti Fructuosi (Cap. 8) : « Si se corripere non permiserint, foras projiciantur. » Et iterum (Cap. 14) : « Quod si in malo perseverans perduraverit, et propria voluntate pœnitentiam agere noluerit, et sæpe ac sæpe contumax, et murmurator patule contra seniorem vel fratres in facie perstiterit, et cum propinquis se vindicare maluerit, in collationem deductus exuatur monasterii vestibus, et induatur quas olim adduxerat sæcularibus, et cum confusionis nota a monasterio expellatur. » Et item (Cap. 15) : « Verberatus denuo carceri mancipetur, aut si pœnitere noluerit, foras projiciatur. » Regula tertia S. Augustino attributa (Cap. 25) : « Convictus debet emendatoriam sustinere vindictam ; quam si ferre recusaverit, etiamsi ipse non abcesserit, de vestra societate projiciatur; non enim hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimos perdat. » Ita etiam Justinianus imperator (Novell. 133) : « Si delictum atrocius sit quam quod medela reparari possit, tunc prorsus e monasterio ipsum expellito. » Denique Gregorius papa IV in epist. ad episcopos Galliæ, etc., De privilegiis Floriacensis monasterii (Misc. Baluz. tom. II): « Permittimus etiam ut, si alicujus de ipsis fratribus onerosa conversatio fuerit, ipse potius cum suo detrimento discedat quam alios inquinet. » Hujusce rei praxim videre est in Vita S. Sabæ n. 41 et 44, tom. III Monum. Eccles. Græc.; in Vita sancti Aigulfi abbatis et martyris, n. 13, sæc. ii Bened., et alibi passim apud auctores. Imo, juxta sextam synodum cap. 12, abbas vitiosus e monasterio ejici poterat.

col.523 Porro circa ejusmodi ejectionem duo veniunt observanda. Primum non eam semper fuisse perpetuam, sed aliquando solum ad tempus, ut notat Menardus noster ad Concord. Regul. c. 31, § 3. Secundum ejectum ejusmodi monachum sub episcopi cura remansisse, uti præscribitur in concilio Meldensi can. 59 : « Monachus de monasterio sine consultu et præscientia episcopi aut vicarii ejus ad hoc regulariter deductus non ejiciatur ; cujus dispositione et auctoritate de cætero vita et conversatio ejecti, ne perditus perpetuo fiat, si aliquo modo salvari potest, ordinari debet atque decerni. »

col.523 Nunc vero alia viget in monasteriis consuetudo , scilicet non ejiciendi rebelles incorrigibilesque monachos, sed solum incarcerandi; id quod olim præscripserat sanctus Isidorus his verbis (Cap. 15) : « Quamvis frequentium gravissimorumque vitiorum voragine sit quisquam immersus, non tamen a monasterio projiciendus; sed juxta qualitatem delicti coercendus est; ne forte qui poterat per diuturnam pœnitudinem emendari, dum projicitur, ore diaboli devoretur. » Et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 20): « Quod si nec sic corrigi voluerit, intra septa monasterii sub pœnitentiæ tenore ab omnibus præter custodibus segregata, tandiu castigetur diversis correctionibus, usque dum ejus humilitas omnibus vera credulitate patefiat, quoniam et invitis sæpe salus præstatur. » Idem approbasse videtur S. Gregorius, seu quivis alius in libros Regum (Lib. iv, cap. 9), ita scribens: « Qui sunt in monasteriis tepidi, medendi sunt quasi ægri, non sunt ejiciendi ut mortui. » Accedunt nova statuta Cartusianorum (Parth. ii, cap. 9, n. 5): « Nullus pro quocunque crimine de ordine expellatur, sed pro modo criminis et delicti, carceri perpetuo vel ad tempus intrudatur. » Atque ita Paulus sæculo xi abbas S. Albani in Anglia , « contumacibus carcerem tetrum et fortem constituit præparari, » ut scribit Matth. Paris. in lib. de Vit. viginti trium abbatum S. Albani. Eadem lex fuit sanctimonialibus posita, quarum cum una ex monasterio Metensi S. Petri, detracto velo, ejecta esset , recipi jussa est, et intra monasterium in ergastulo poni decreto synodi Metensis anni 888 , can. 9. Possunt tamen etiam nunc incorrigibiles , servatis servandis, ex bulla Urbani VIII expelli ex monasteriis.

Commentaries Dom Paul Delatte, Abbot of Solesmes (1913) (in French) 28.6-28.8

p. 258 Quod si nec isto modo sanatus fuerit, tunc jam utatur Abbas ferro abscissionis, ut ait Apostolus : Auferte malum ex vobis. Et iterum : Infidelis si discedit, discedat : ne una ovis morbida omnem gregem contaminet.

p. 258 Si enfin le malheureux ne trouve pas sa guérison dans un tel remède, il ne reste plus au médecin qu’à se servir résolument du fer qui retranche. L’excommunié devient un danger. Sa corruption peut infecter la communauté entière ; une seule brebis malade peut contaminer tout le troupeau. La charité que l’on doit à une communauté, toujours plus intéressante qu’un particulier, oblige à se défaire de tout élément dont on n’espère plus la correction et qui constitue un scandale et un péril permanent. C’est la recommandation formelle de l’Apôtre : « Enlevez le mal, ou le mauvais, du milieu de vous » (I Cor., v, 13). Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat, dit saint Augustin, dans un passage qu’on pourra comparer à notre description des degrés de la discipline régulière (2). Et saint Cyprien avait écrit, lui aussi : Inter virgines non putem (illas) debere numerari, sed tamquam contactas oves et morbidas pecudes a sancto et puro grege virginitatis arceri, ne contagio suo caeteras polluant (3). Aussi bien, ce n’est plus un malade, c’est un cadavre. L’Abbé ne fait que reconnaître une séparation consommée d’avance par celui-là même qui est expulsé. Il l’a voulu. On se résigne à son irréconciliable aveuglement : « Si l’infidèle veut s’en aller, qu’il s’en aille », dit saint Benoît, qui prend dans un sens accommodatice une autre parole de l’Apôtre (I Cor., vii, 15).

(2) Epist. CCXI, 11. P. L., XXXIII, 962.

(3) De habitu virginum, xvii. P. L., IV, 456. L’expression ovis morbida se trouve plusieurs fois chez S. Jérôme : Epist. II. P. L., XXII, 331 ; Epist. XVI, 1. P. L., ibid., 358 ; Epist. CXXX ad Demetriadem, 19. P. L., ibid., 1122.

p. 258 L’expulsion est prévue aussi dans des Règles plus anciennes, par exemple dans celles de saint Macaire (1) et de saint Basile (2) ; et visiblement saint Benoît s’est souvenu de ces textes législatifs. Quelques Règles n’ont pas osé décréter l’expulsion : Quamvis frequentium gravissimorumque vitiorum voragine sit quisquam immersus, dit saint Isidore (3), non tamen a monasterio projiciendus, ... ne forte qui poterat per diuturnam poenitudinem emendari, dum projicitur, ore diaboli devoretur. On préférait la réclusion et la détention, au besoin perpétuelle. Mais le droit commun de l’Église a reconnu la légitimité et l’opportunité de l’expulsion et il a déterminé les formes juridiques selon lesquelles les supérieurs compétents y peuvent procéder.

(1) C. xvii, xxvii-xxviii.

(2) Reg. contr., xxx. Cf. Reg. brev., xxxviii, xliv, lvii, lxxxiv, cii.

(3) C. xv.

7

Et iterum: Infidelis si discedit, discedat:

and again, If the faithless one depart, let him depart,

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.7

col.524 Et iterum infidelis, si discedit, discedat.] Hæc dicit Apostolus de infideli cum conjuge fideli matrimonio conjuncto , quam si propter fidem relinquat, discedere permittit. Ejus verba suo proposito S. Benedictus adaptat: Infidelis si discedit, aut sponte de monasterio egrediens, aut invite projectus, uti exponit Hildemarus, discedat.

8

ne una ovis morbida omnem gregem contaminet.

lest one diseased sheep should infect the whole flock.

Commentaries Dom Edmond Martène, Maurist (1690) (in Latin) 28.8

col.524 Ne una ovis morbida totum gregem contaminet.] Sive, ut loquitur Justinianus imperator (Novel. 133): « Ut cum seipsum a melioribus ad deteriora contulerit, ipse solus improbitatis suæ fructum capiat , neque vitiorum suorum aliquid cæteris contagione affricet, quemadmodum peste laborantia et incurabiliter ægrotantia solent pecora. »

Latin text: Hunter Blair’s edition, The Rule of St. Benedict, Fort Augustus, 1906, without the editor’s bracketed Scripture references and notes. Standard verse numbering. · English translation by Cardinal F. A. Gasquet († 1929), London, 1925. Public-domain text in France (art. L123-1 of the French Intellectual Property Code). Transcription and revision: Abbatia Sancti Petri de Curte. Report an error