La Règle de saint Benoît
Chapitre 32
De Ferramentis, vel rebus MonasteriiDes meubles et des outils qui servent dans le Monastère

Sur l’ensemble du chapitre
Commentaires Dom Paul Delatte, abbé de Solesmes (1913) 32
p. 276 DES OUTILS ET DES BIENS MEUBLES DU MONASTÈRE
Substantia Monasterii in ferramentis, vel vestibus, seu quibuslibet rebus, provideat Abbas fratres, de quorum vita et moribus securus sit:
L’Abbé chargera ceux des Frères dont la vie et les mœurs lui seront connues, des meubles, des habits, et des outils du Monastère, et d’autres choses semblables.
Commentaires Dom Edmond Martène, mauriste (1690) (en latin) 32.1
col.545 Substantiæ monasterii.] Quid substantiæ nomine hic intelligatur, explicat Bernardus Cassinensis his verbis : « Substantia pro rebus illis quibus vivimus et subsistimus, vel quæ ad nostram substantiam sunt cooperativa intelligitur. » Quod quasi exponens Richardus de Sancto Angelo ait : « Puta granum, milenum, hordeum, et similia. » Rectius tamen meo judicio Boherius in secundo comm. substantiam hic interpretatur pro rebus mobilibus monasterii ; quod et in consequentibus fatetur ipse Bernardus ; indicatque haud obscure sanctus P. Benedictus cum subjicit :
col.545 In ferramentis.] « Videlicet utilibus ad laborandum, » inquit Richardus de S. Angelo. Ubi ferramentorum nomine omnia intelligit instrumenta quibus inter laborandum fratres utuntur, « sive sint ex ferro, sive ex aere, sive etiam sint vasa de lignis, » ait Bernardus Cassinensis. Et Hildemarus : « Ferramenta attinent ad sappam, ad securem, seu dolatoria, et reliqua his similia. »
col.546 Vel vestibus.] Hunc locum non ita recte videtur intellexisse Hildemarus, cum dicit: « Vestes attinent ad vestimenta illa quæ debent in operam habere, quando operantur aliquid quod eis a priore injunctum fuerit; » nam S. Benedictus hic loquitur de quibuslibet vestibus.
col.547 Seu quibuslibet rebus.] « Ut privilegiis et aliis munimentis, vasis argenteis, libris, ornamentis ecclesiasticis, bladis, vinis et aliis pretiosis, quæ non debent extra monasteria poni, » infit Boherius. Recte.
col.547 Provideat abbas fratres de quorum vita et moribus securus sit.] Quos magister vult « fide divina constringi, ut timore vel testimonio Dei fideliter possint commissa implere; » et quorum ex Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 17) « et sollicitudo animi vigeat , et conscientiæ firmitas sit probata. » Et certe quod de his, postquam egit de cellerario S. Pater immediate pertractat, haud obscure insinuat (Cap. 13), « quia iisdem omnino qualitatibus eos esse constitutos convenit, quibus ille, ut loquitur Gerardus Belga monachus, hoc est, ut sint sapientes, maturis moribus, etc. »
Commentaires Dom Paul Delatte, abbé de Solesmes (1913) 32.1-32.5
p. 276 De ferramentis vel rebus monasterii. — Substantiae monasterii in ferramentis, vel vestibus, seu quibuslibet rebus, provideat Abbas fratres, de quorum vita et moribus securus sit : et iis singula, ut utile judicaverit, consignet custodienda atque recolligenda. Ex quibus Abbas breve teneat : ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicissim succedunt, sciat quid dat aut quid recipit. Si quis autem sordide aut negligenter res monasterii tractaverit, corripiatur; si non emendaverit, disciplinae regulari subjaceat.
p. 276 Il est facile de voir comment ce chapitre se rattache au précédent. De part et d’autre il s’agit des biens du monastère ; et le chapitre XXXII nous présente quelques-uns des aides que le chapitre XXXI promettait au cellérier.
p. 276 Ce que possède le monastère en fait d’outils, de vêtements, de meubles quelconques, l’Abbé le confiera à des frères dont il connaît la bonne vie et les mœurs graves, et sur lesquels il puisse se reposer en toute sécurité. A chacun d’eux il assignera, selon qu’il le jugera à propos, un département spécial, avec charge de veiller à la conservation et à l’entretien des objets afférents à chaque service ; pour qu’ils ne s’égarent pas, ils les feront remettre, après usage, à la place accoutumée : consignet custodienda atque recolligenda. Ce n’est donc pas le cellérier qui se choisit des collaborateurs ; c’est l’Abbé qui les lui donne. L’un sera chargé des instruments de travail, l’autre du vestiaire, un troisième de la bibliothèque, etc. Le cellérier conservait la direction immédiate des choses de l’office et de la cuisine.
p. 276 Rien ne prouve que chez saint Benoît les instruments aient été distribués pour une semaine seulement, et que toutes les charges dont il est ici question aient changé périodiquement de titulaires, comme pour le service de la cuisine (chap. XXXV), conformément à cette prescription de saint Pacôme : Omnia ferramenta hebdomade completa reportabuntur in unam domum; et rursus qui succedunt hebdomade singulis domibus noverint quid distribuant (1). Cependant, saint Benoît prévoit que les frères se succéderont dans la garde des choses qui leur ont été confiées ; et comme ils pouvaient être tentés de se renvoyer l’un à l’autre le reproche de négligence, il tient à établir les responsabilités. De tous les objets distribués, l’Abbé, qui n’abdique pas, gardera par devers lui un état, un inventaire, breve, afin de savoir exactement ce qu’il donne et ce qu’on lui rend. C’est une précaution de bonne et sûre comptabilité. D. Calmet relève avec à propos les analogies qui existent entre les dispositions de N. B. Père et celles des agronomes latins, Columelle et Varron.
(1) S. Pach., Reg., lxvi ; cf. xxv, xxvi, xxvii.
p. 277 Dans la troisième et dernière phrase de ce chapitre, N. B. Père prononce qu’un châtiment sera infligé à ceux qui traitent avec négligence ou malpropreté les meubles du monastère : la réprimande et, si la réprimande n’a pas de succès, l’application des différentes pénalités qui constituent la discipline régulière. Si quis de fratribus aliquid negligenter tractaverit, dit la Ire Règle des SS. Pères, partem se habere noverit cum illo rege, qui in vasis domus Dei sanctificatis cum suis bibebat concubinis, et qualem meruit vindictam (2). Dans le monde, c’est le bien-être de l’individu, le bien-être et l’honneur des siens, c’est le sentiment de la propriété personnelle qui portent au soin de la personne et des biens, aux économies, à l’ordre. Aussi les enfants, parce qu’ils ne prévoient pas, sont-ils rarement soigneux ; aussi les communistes et les socialistes, qui attribuent la propriété soit à la collectivité, soit à l’État, résoudront-ils difficilement le problème du travail et de l’épargne. Seule, la vie monastique a trouvé le moyen de supprimer la propriété personnelle et de fournir en même temps au travail, à l’économie et au soin, non pas un motif ou un excitant quelconque, mais le plus puissant de tous : la conviction que nous travaillons pour Dieu et que c’est aux biens de Dieu que va notre respect. Encore est-il indispensable que ces considérations ne demeurent pas dans les hauteurs abstraites, mais se réalisent pratiquement dans la conduite de chacun. Alors ce n’est pas seulement le bon ordre extérieur et l’hygiène qui bénéficient du soin scrupuleux des vêtements, de la personne, de la cellule, des livres, des outils, de toutes choses ; c’est encore l’âme, c’est la délicatesse de la conscience, c’est notre famille surnaturelle, c’est Dieu même.
(2) C. xii. Et S. Césaire : Quae cellario sive canavae, sive vestibus, vel codicibus, aut posticio, vel lanipendio praeponuntur, super Evangelium claves accipiant, et sine murmuratione serviant reliquis. Si quae vero vestimenta, calceamenta, utensilia negligenter expendenda vel custodienda putarint, tanquam interversores rerum monasterialium severius corrigantur (Reg. ad virg., xxx).
et eis singula, ut utile judicaverit, consignet custodienda, atque recolligenda.
Il les leur mettra entre les mains, comme il le jugera à propos, afin qu’ils les conservent, qu’ils les resserrent, et qu’ils empêchent que rien ne s’en perde.
Commentaires Dom Edmond Martène, mauriste (1690) (en latin) 32.2
col.547 Et eis singula ut utile judicaverit.] Utile, inquam, monasterio quidem, non sibi , infit Boherius ; et hoc, « habito scilicet consilio cum omnibus fratribus, vel saltem cum senioribus ; » uti idem explicat juxta sui temporis morem.
col.547 Consignet custodienda atque recolligenda.] Finito scilicet labore manuum. Vult igitur sanctus Benedictus hoc capite primo unum ab abbate institui custodem instrumentorum ; idque juxta priscorum monachorum consuetudinem , quam videre est in Regula sancti Pachomii (Art. 66 in cod. Regul.), quæ id munus ei qui post præpositum secundus est, committit. « Cum ad domos suas pervenerunt, ferramenta , quibus opus fecerant, et gallicas tradent ei, qui secundus est post præpositum domus; et ille inferet ea vespere in cellulam separatam , ibique concludet. » In Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 35) : « Euntes in qualecunque opus, ferramenta necessaria is qui inter ipsos vadit prior, a custode ferramentorum mane annumerata suscipiat, et uni de minoribus ex his qui cum eo ituri sunt, quem ad hoc idoneum viderit, custodienda assignet. Quo opere completo, ab ipso sollicite ipse recipiat; et custodi contradat ut nihil depereat oblivione solita, et negligentia plurimorum. » In Regula sancti Isidori (Cap. 19) : « Strumentorum custodia et ferramentorum ad unum, quem Pater monachorum elegerit, pertinebit ; qui ea operantibus distribuat , receptaque custodiat. » In Regula sancti Ferreoli (Cap. 7): « Ferramenta vel utensilia quælibet artificum sub uno recondenda sunt conclavi, et custodia unius fratris industrii et providi ; quique segregatim illa idoneo collocans loco, prout res expetit, poscentibus ad operandum fratribus tribuet, atque ad vesperum suis ea colligens locis, curam habebit, ne quid de his aut pereat, aut per negligentiam æruginet, vel qualibet occasione vilescat. » Denique in Regula Magistri (Cap. 17) : « Ferramenta monasterii in uno contineantur cubiculo, et uni fratri cujus diligentiam abbas agnoverit, eorum conservandorum curam committat ; qui quotidie fratribus ad facienda opera consignet ad numerum; et a disjungentibus similiter munda ipse recipiat et reponat. » Sanctus vero Basilius (Regul. fus. cap. 41) de cura ferramentorum sive utensilium ita decernit : « Cura instrumentorum, utensilium præcipue quidem uniuscujusque operis artificem concernit, ut arti suæ deputata custodiat. Si vero contigerit aliquando ut aliquid illorum negligatur , tanquam commune omnium bonum ab iis competenter colligatur, quorum primum conspectui objectum fuerit : licet enim illorum usus sit separatus, et quibusdam peculiariter deputatus, utilitas tamen ipsorum communis est : nam si quisquam tanquam ad se nihil pertinentia aliarum artium instrumenta contempserit , animi alienati notam habebit. Neque tamen convenit artifices instrumentorum suorum dominium sibi ipsis vindicare; ita ut nolint ipsorum usum præposito fratrum ad quamcunque rem ille velit permittere ; vel sibi ipsis id potestatis usurpare , ut illa vel vendant, vel commutent, aut alio quocunque modo abjiciant, vel alia ad ea quæ habent acquirant. »
col.547 * Sensus et syntaxis exigunt ut legatur, rumpuntur, et, dissuuntur. Edit.
col.548 Deinde vult S. Benedictus alterum ab abbate constitui fratrem qui curam gerat vestimentorum : cujus exemplo sanctus Fructuosus hæc statuit (Cap. 4) : « Quidquid in veste vel cultu est monachorum , non peculiariter apud unumquemque habendum, sed sub manu unius fratris spiritualis in una cella recondendum est; quique, cum necessitas poposcerit, petenti cuique congrua staturæ mutatoria tribuat. » Hic apud nostros dictus est camerarius, cujus officium ex antiquis Farfensis monasterii Consuetudinibus mss. accipe:
col.548 « Ipse camerarius debet procurare cum alio fratre omnium vestimenta fratrum, emere, atque invenire, et distribuere ad unumquemque prout condecet, et in loco est constitutum : videlicet ut omnibus fratribus det per singulos duas staminias, similiter femoralia, duas tunicas, et duas cucullas cum latis manicis, duas pelliculas cum strictis manicis, et tertiam cum largis; caligas distribuat nocturnales et diurnales , pedules ad arcendum frigus. Duo paria dentur ex nocte, et duo ex die, et ad unumquemque vagina cum cultello, præter scriptores, qui duo habeant, et corrigia ad cingendum. Tabulæ, acus, pecten, cum indumento, capellum in capite, qui alio nomine capitium vocatur. In lectulo ad unumquemque deputetur læna cum pellicula investita , sagum laneum , capitale. Vestimenta sive calciamen a dum rumpitur, seu suitur *, unusquisque frater lavet imprimis; deinde ante ostium auditorii deferat, et camerarius accipiat, et deportet ad sartores, ut emendent. De fratribus nullus debet pergere ad ipsos, nec aliquam emendationem facere de vestimentis secundum suum libitum, nisi quæ consueta fuerit monasterii, et camerarius ordinaverit : qui alium fecerit, districte dijudicetur ab omnibus fratribus, ut cæteri metuant ; nam et ipse frater semper sollicitus sit, ut cuicumque viderit vestimentum, et ex fratribus quod aliquam reprehensionem habeat, ut emendetur vel auferatur ; quia ad ipsum respicit, si neglexerit. Lecta cum priore frequenter provideat, ne alicui aliquid veniat. Paleas vel fenum ipse cum sartoribus habere faciat octo dies ante festum Principis apostolorum in singulos lectos. Linteamina opportuna manibus sive pedibus ipse provideat : similiter mantiles refectorii. Videat ut semper præcepta abbatis custodiat : similiter faciat prioris, vel decani, seu illius qui ordinem tenuerit, quando abbas absens fuerit : et nulla habeat sub sua cura absconsa tam ille quam secretarii vel cellerarii, quæ non sint præcognita priori vel decano. Similiter de omnibus obedientiis, quia si ad judicium venerit, et aliquid inventum fuerit ab aliquibus ex ipsis fratribus, ipsi proprium deputabitur, et in pœna mergitur, sicut ex monasterio beati Gregorii papæ contigit de Justo monacho, et ex multis aliis cœnobiis jam experti sumus. In coquina regulare, sive familiare, omnia utensilia , sive caccavi præparentur ab ipso, præter bancos et scutellas, quæ dentur a cellerario et præposito. » Ejusdem etiam officium descriptum habes in mss. Consuetudinibus Sancti Benigni c. 43 ; in Statutis Lanfranci c. 7, et apud Udalricum l. iii, c. 11. Ex quo etiam discimus ad eum quoque pertinuisse monasterii pecunias servare : id quod confirmat Hildemarus , cum explicans illud sancti Benedicti, Ne dissimulans aut parvipendens salutem animarum, hæc scribit (Comm. in Regul. S. B. cap. 2) : « Abbas habet vestiarium plenum divitiis, et videt fratrem necessitatem habentem : iste talis timens ne suum vestiarium minoretur, non succurrit fratri patienti necessitatem, aut cellas infirmorum non restaurat propter avaritiam ; hic talis manifestat se plus studere rebus terrenis quam de salute fratris. » Et Joannes Diaconus in lib. i de Vita sancti Gregorii papæ, c. 10, ubi referens insignem in naufragum pauperem sancti Patris charitatem, hæc habet (Sæc. i Bened.) : « Cui liberalissimus Pater, accersito vestiario, alia sex numismata dari præcipiens , cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. » Idem videre est in Regula sancti Isidori c. 19.
col.549 Præter ferramentorum vestiumque custodes, alteri etiam committebatur cura conservandorum diplomatum, privilegiorum, chartarumque monasterii; qui omnia debito in ordine disposita, tutissimo in loco inclusa servabat; apud Floriacenses quidem in turricula, ex Tortarii lib. de Mirac. S. Benedicti, c. 27 ; in Croylandensi monasterio in chartaria arcu lapideo per totum contecta ex Ingulfi historia Croylandensi (Ad ann. 1091) : quorum exemplaria pluribus in locis aliquando deponebant, ut videre est in Chronici Ramesiensis parte secunda, cap. 7. In typico seu Regula Irenes Augustæ cap. 19, hæc cura committitur vasorum sacrorum custodi.
col.549 Alteri insuper libri custodiendi dabantur. Huic obedientiæ custodem sacrarii sanctus Isidorus deputat (In Reg. c. 9), præscribens, ut « omnes codices custos sacrarii habeat deputatos, a quo singulos singuli fratres accipient, quos prudenter lectos vel habitos semper post vesperam reddent. » Apud nostros hoc officium præcentori demandari solebat, quem propterea armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariæ S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. iii), qui « quia divinæ Scripturæ pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat.
col.549 Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Præf. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, præpositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. i, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, sæc. v Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit ; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis : « Jassus præpositus, paret (continuo.) Præpositura deposita, decanus esto ; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva ; nihilo plus reluctatur. Sic hospitibus, sic, si ita contigit, infirmis, sic quibusque aliis imperatis summa cum alacritate moræ nescius ministravit; » ex Vita sancti Guidonis abbatis Pomposiani (Boll. 31 Mart.), quem Guillelmus abbas « per omnia officia monasterii, per series temporum constituit, » uti scribit anonymus in secunda illius Vita n. 5 (Spicil. tom. vi); ex Fulcuino de gestis abbatum Laubiensium cap. 19, ubi obedientiarum commutationem annuam aliquid regulare esse asserit ; ex Ekkehardo in lib. de Casibus sancti Galli cap. 15, ubi hæc scribit : « Quot annis more Romano officia apud nos mutari solent. » Denique ex Hildemaro, qui fratres in inferioribus ministeriis sibi per vices succedere debere asserit. Poterant tamen, si ita probasset abbas, plures per annos in eodem officio continuari, præsertim cellerarii, decani, et præpositi, ut docet idem Hildemarus, decerniturque in Statutis reformatoriis monachorum Benedictinorum provinciæ Narbonensis a Gregorio IX approbatis, cap. 1, his verbis (Spicil. t. VI) : « Et renuntient absolute, omni excusatione, dilatione ac contradictione remotis, etiam non requisiti (scilicet singulis annis post redditam suæ administrationis rationem) in manu abbatis administrationibus suis, nihil penes se vel alium penitus retinentes. Abbates tamen eos restituant, quos invenerint fideliter ministrasse, ut sic servetur et devota humilitas in subjectis, et utilis providentia in prælatis. »
col.550 Porro isthæc officialium institutio ab antiquis monachis in oratorio celebrata fuisse videtur : nam et claves obedientiæ suæ desuper altare accipiebant, quemadmodum præscribit sanctus Aurelianus in Regula ad monachos, in cujus cap. 21 sic lego : « Quibus claves de cellario, cannava, horreo, posticio, et oratorio tradenda sunt, probatæ sint personæ, et desuper altari vel Evangelio vas accipient, scientes se reddituros Deo rationem de ministerio sibi credito ; » quæ verba desumpsisse videtur ex Regula sancti Cæsarii ad virg., cap. 30, ubi hæc leguntur : « Quæ cellario, sive cannavæ, sive vestibus, vel codicibus, aut postitio, vel lanipendio præponuntur, super Evangelium claves accipiant, et sine murmuratione serviant reliquis. » Eadem verba suæ item ad virgines Regulæ cap. 62 inseruit sanctus Donatus. His accedit Typicum seu Regula Irenes Augustæ pro sanctimonialibus; quæ ritum instituendi officiales describens, ita habet : « Quoties opus fuerit quamdam institui ad quodlibet officium, claves quidem ante sacrum adytum ponentur, et una cum illis verba ejusdem officii ex præsenti imperii mei typico transsumpta. Trisagio autem dicto, accedet quæ ad illud officium designata est; et facta triplici genuflectione, acceptisque clavibus, caput postea præfectæ inclinabit, prius procedens ad pedes ejusdem, et postea surgens. Illa vero eam instituet hæc verba dicens : Immaculata et gratia plena Deipara designat te ad officium illud. In quibus vero officiis claves non sunt, ad institutionem sufficient ejusdem institutionis verba a præfecta prolata, et acceptio descriptorum de singulis officiis statutorum ex loco, qui ante sanctum adytum situs est, ut dictum est. Oportet autem, ut unaquæque officialium specialia statuta commissi sibi officii e loco ante sanctum adytum sito accipiat ; ut consideret, et unde officium desumat, et cui polliceatur se illud administraturam. »
col.550 Istas autem obedientiæ suæ claves ad zonam appensas deferre solebant, ut colligimus ex Vita S. Maximini abbatis Miciacensis n. 25 (Sæc. i Ben., p. 587) : « Cum ergo, ut jam præfatum est, sanctus vir a cingulo solutis clavibus januas aperuisset, etc. » Sed de his satis : ad Regulæ textum revertor.
Ex quibus Abbas brevem teneat: ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicibus succedunt, sciat quid dat, et quid recipit.
Il en retiendra un mémoire, afin que quand les Frères se succéderont les uns aux autres dans le soin de ces mêmes choses, et qu’elles leur seront confiées, il sache ce qu’il donne et ce qu’il reçoit.
Commentaires Dom Edmond Martène, mauriste (1690) (en latin) 32.3
col.550 Ex quibus abbas breve teneat.] Breve hoc loco « appellatur scriptura memorialis, quam debet abbas habere in chartulario suo, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusce vocis apud veteres variæ fuerunt acceptiones, de quibus audiendus est Baronius : « Ea vox, ait (Ad ann. 142, n. 10), penes antiquos diversæ reperitur esse significationis : nam apud Optatum Milevitanum brevis dicitur charta illa in qua conscripta essent bona ecclesiastica, quam nos usitatius dicere solemus inventarium : alio nomine idem Optatus vocat commemoratorium. Eamdem vocem in eumdem sensum usurpat sanctus Augustinus contra Cresconium, et Gregorius papa. Sed et Cassiodorus pro regiis jussionibus ; nam Theodoricus ad Gemellum scribens, ait : Admonitio nostra non deerit, ut instructior reddaris dum infrascriptis brevibus definita susceperit. Verum apud Lampridium eadem vox pro matricula, seu catalogo, in quo nomina scriberentur, accipitur, sicut et in codice Justinianeo et citatis aliis locis superius. » Hactenus Baronius. Breves etiam, seu brevia dicuntur Romanorum pontificum litteræ, apostolica auctoritate datæ. Præterea in monasteriis brevis dicebatur charta in qua altaris ministri aliique officiales chori notabantur ; quo sensu sumitur in cap. 3 Monachorum ad Augiam directorum, « ut sint equidem quotidie sex per brevem deputati fratres sacram offerentes oblationem, etc. » Denique brevis dicebatur schedula illa quam ad annuntiandum fratrum defunctorum obitum ad diversa mittebant monasteria. atque ita passim accipitur apud Udalricum, et in antiquis ordinariis ritualibusque mss. Sed hoc loco brevis, sive, ut loquitur S. Benedictus, breve significat chartam bonorum monasterii memorialem, de qua hæc declarant Cassinenses (Decl. Cass. in cap. 32) : « Quilibet officialis intra mensem a die publicationis suæ faciat inventarium de rebus monasterii, quæ pertinent ad suum officium. Et prælatus habeat apud se inventarium universale omnium rerum tam mobilium quam immobilium monasterii, ne perdantur ; quod etiam visitatoribus exhibeatur. » Et Benedictus papa XII, in sua pro monachis Benedictinis constitutione præscribit (Cap. 13), ut ab omnibus superioribus fiant inventoria et registra « in quibus scribatur quot monachi in quolibet loco ipsarum administrationum juxta ipsius loci facultates possint et debeant commorari ; et in quo statu quilibet recipit ecclesiam, monasterium, vel prioratum, seu administrationem, et inter alia quæ exstent, vel deficiant animalia, et qualia, quanta blada, vina, et cætera victualia, et moneta, vasella aurea, vel argentea ; et quæ, et quot, et quibus ecclesia, monasterium, prioratus administratio, seu locus hujusmodi debent ; et quæ, et quot, et a quibus debentur eisdem, et sub quibus obligationibus debent, et debetur eisdem; et quæ, et quot, alia bona mobilia, vel vasa sive ornamenta, vel supellectilia et similia inibi fuerint. »
col.551 Ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicissim succedunt.] Hæc verba confirmant annuam, quam supra diximus, obedientiarum mutationem, quæ etiam amplius patet ex cap. 53, quo præscribitur, ut ad hospitum coquinam ad annum ingrediantur duo fratres. Ex Bernardo tamen Cassinensi « Cellerarius, seu decani, aut præpositi non succedunt per vices. » Ita ille, habita ratione ad usum sui temporis.
Si quis autem sordide aut negligenter res Monasterii tractaverit, corripiatur;
Que si quelqu’un traite avec négligence ou malpropreté les meubles du Monastère, il en sera repris,
Commentaires Dom Edmond Martène, mauriste (1690) (en latin) 32.4-32.5
col.552 Si quis autem sordide aut negligenter res monasterii tractaverit, corripiatur ; si non emendaverit, disciplinæ regulati subjaceat.] Hoc est, ducatur per sex gradus, de quibus supra, ex Hildemaro in cap. 3, ex Bernardo Cass. et Nicolao de Fractura hic. In Regula vero Orientali decernitur (Cap. 13), ut « in qualicunque omnino arte, quæ exercetur a fratribus, si quid perierit, et per negligentiam fuerit dissipatum, increpetur a Patre minister operum ; et ipse iterum increpet alium, qui opus perdiderit, duntaxat juxta voluntatem et præscientiam principis, absque quo nullus increpandi fratrem habebit potestatem. » In Regula S. Cæsarii ad virgines : « Si quæ vero vestimenta, calceamenta, utensilia negligenter expendenda vel custodienda putarint, tanquam interversores rerum monasterialium severius corrigantur. » Denique in Regula Magistri : « Qui vero frater non mundum ferramentum a terra de agro revocaverit, accusatus ad mensam a custode ferramentorum, pœnæ nomine in refectione in portionem panis sui unam quadram minus accipiat usque ad satisfactionem vel emendationem promissam ; quia exinde æruginat ferramentum, cum mundum non fuerit positum. »
si non emendaverit, disciplinæ regulari subjaceat.
et châtié d’une punition régulière, s’il ne s’en corrige.
Texte latin : édition de Hunter Blair, The Rule of St. Benedict, Fort Augustus, 1906, sans les renvois bibliques entre crochets ni les notes de l’éditeur. Numérotation usuelle des versets. · Traduction française de 1689 (Congrégation de Cluny), réédition de Paris, 1824. Texte du domaine public en France (art. L123-1 du code de la propriété intellectuelle). Transcription et révision : Abbatia Sancti Petri de Curte. Signaler une erreur