Dichos de los ancianos (Verba seniorum, libro V)
Que se debe orar sin cesar y con sobriedad
De eo quod sine intermissione et sobrie debet orari.Capitulo ccxix. De como deue hazer el hombre oracion sin cansar.
Dicebant de abbate Arsenio, quia vespere Sabbati lucescente Dominica, relinquebat post se solem, et extendebat manus suas ad cœlum orans, donec mane die Dominico illustraret ascendens sol faciem ejus, et sic residebat.
Dezian del abad Arsenio que dende el sabado estendia sus manos al cielo y hazia oracion hasta que enel domingo le diesse el sol enel rostro / y entonce descansaua.
Interrogaverunt fratres abbatem Agathonem, dicentes: Pater, quæ virtus in conversatione plus habet laboris? Et dixit eis: Ignoscite mihi, quia puto non esse alium laborem talem, qualem orare Deum; dum enim voluerit homo orare Deum suum, semper inimici dæmones festinant interrumpere orationem ejus, scientes quia ex nulla re impediuntur, nisi per orationem fusam ad Deum. Siquidem omnem alium laborem, quem homo in religiosa conversatione positus assumpserit, quamvis instanter et toleranter agat, habet tamen et possidet aliquam requiem: oratio autem usque ad ultimam exhalationem opus est, ut habeat laborem magni certaminis.
Preguntaron los frayles al abad Agathon. Padre qual delas virtudes tiene mas trabajo en poner la por pratica? y respondioles. Perdonad me que yo pienso no auer otro tal trabajo qual es el hazer oracion: porque enesse punto que el hombre quiere hazer oracion a su dios siempre sus enemigos los demonios trabajan en estoruarle sabiendo que ninguna cosa les da tanto empacho como la oracion: ca qualquier trabajo que el hombre puesto en religion emprendiere aun que lo haga con diligencia y sufrimiento: empero alguna holgança tiene mas la oracion conuiene que hasta la muerte aya muy gran contienda.
Narravit abbas Dulas, qui fuit discipulus abbatis Besarionis, dicens: Veni aliquando in cellam abbatis mei, et inveni eum stantem ad orationem: et manus ejus erant extensæ in cœlum. Permansit autem hoc faciens jugiter per quatuordecim dies. Et post hæc vocavit me, et dixit: Sequere me. Et exeuntes perreximus in eremo; cum sitirem dixi ei: Abba, sitio. Ille autem melotem tollens discessit a me, quantum jactus est lapidis, et facta oratione attulit eam plenam aqua. Et abivimus in civitatem Lyco, et venimus ad abbatem Joannem; et salutantes eum, fecimus orationem. Deinde sedentes cœperunt loqui de visione quam viderant. Dixit abbas Besarion: Quia exivit præceptum a Domino ut destruantur templa. Et factum est sic; et destructa sunt.
Conto el abad Dulas que fue dicipulo del abad Besarion y dixo. Yo fuy vna vez ala celda demi abad y hallele que estaua faziendo oracion: y tenia las manos tendidas al cielo: y estuuo assi continuamente .xiiij. dias: y despues llamome y dixo. Sigue me: y fuymos al yermo: y auiendo sed dixele. Padre yo he sed. Y el tomo su piel de cabra y apartose de mi vn tiro de piedra / y hecha oracion traxola llena de agua y beui: y entonce fuemos a la ciudad de Lico y venimos al abad Juan y saludamos le y fezimos oracion y despues de assentados començo de hablar el abad Besarion de la vision que auia visto: que dixo que salia vn mandamiento de Dios que todos los templos fuessen derribados: y acaescio assi y fueron destruydos.
Dixit abbas Evagrius: Si deficis animo, ora. Ora autem cum timore, et tremore, et labore, sobrie et vigilanter. Ita oportet orare, maxime propter malignos et ad nequitias vacantes invisibiles inimicos nostros, qui nos in hoc præcipue impedire nituntur.
Dixo el abad Euagrio. Si el coraçon te desfallesce haz oracion: ca escripto esta. Ruega con temor y templando: y trabaja con diligencia y mesura: y por consiguiente conuiene siempre rezar / endemas por los malos espiritus y sombras que van por el ayre: y por nuestros enemigos que ver no podemos: los quales enesto señaladamente se esfuerçan en empecernos.
Dixit iterum: Quando cogitatio contraria in corde venerit, noli alia pro aliis per orationem quærere, sed adversus eum qui te impugnat, gladium lacrymarum exacue.
Otro si dixo. Quando te viniere ala fantasia algun mal pensamiento: no busques en la oracion vna cosa por otra: mas contra aquel pensamiento que te combate aguza el cuchillo de las lagrimas.
Mandatum est sanctæ memoriæ Epiphanio episcopo Cyprio, ab abbate monasterii sui, quod habuit in Palæstina: Quia orationibus tuis non negleximus regulam, sed cum sollicitudine tertiam, sextam, nonam atque vesperam celebramus. Ille autem reprehendens eum, mandavit ei: Constat vos vacare ab oratione cæteris horis; eum autem qui verus est monachus, oportet sine intermissione orare, aut certe psallere in corde suo.
Fue embiado a dezir al obispo Epifanio de Chipre de sancta memoria por el abad de su monesterio que estaua en palestina: por tus oraciones no dexamos la regla: mas con diligencia rezamos .iij. vj. ix. y visperas: y el reprehendiendole embio a dezir. Pues luego cierto es que las otras oras de el dia no dezis oracion: y al verdadero monge conuiene hazer oracion sin cansar: o alomenos rezar en su pensamiento.
Dixit abbas Isaias: Quia presbyter Pelusii cum faceret agapem, et fratres in ecclesia comederent et loquerentur sibi ad invicem, increpans eos dixit: Tacete, fratres; ego enim scio unum fratrem manducantem vobiscum, et oratio ejus ascendit in conspectu Dei velut ignis.
Dixo el abad Ysayas que vn sacerdote de Pelusio estando los frayles ala mesa comiendo y hablando los vnos con los otros castigandolos dixo. Callad frayles ca yo se vn religioso que come con vosotros y su oracion sube como fuego en la presencia de dios.
Venit abbas Lot ad abbatem Joseph, et dixit ei: Abba, secundum virtutem meam, facio modicam regulam, et parvum jejunium, et orationem, et meditationem, et quietem, et secundum virtutem meam studeo purgare cogitationes meas; quid ergo debeo de cætero facere? Surgens ergo senex, expandit manus suas in cœlum, et facti sunt digiti ejus velut decem lampades ignis, et dixit ei: Si vis, efficiere totus sicut ignis.
Vino el abad Loth al abad joseph / y preguntole. Padre segun mis fuerças yo hago vna poquita regla y vn pequeño ayuno: y alguna oracion y contemplacion y huelgo: y segun mi virtud yo estudio en alimpiar mis pensamientos que tengo mas de hazer? y leuantado el viejo estendio sus manos al cielo / y tornaron se sus dedos como diez lamparas ardientes y dixole. Si quieres hazerte todo como fuego haz assi.
Venerunt aliquando ad abbatem Lucium in Ennato monachi quidam, qui dicebantur Euchitæ, hoc est orantes; et interrogavit eos senex, dicens: Quod est opus manuum vestrarum? Et illi dixerunt: Nos non contingimus aliquod opus manuum, sed sicut dicit Apostolus, sine intermissione oramus. Dicit eis senex: Et non manducatis? Illi autem dixerunt: Etiam manducamus. Et dicit eis senex: Quando ergo comeditis, quis pro vobis orat? Et iterum interrogavit eos, dicens: Non dormitis? Et illi dixerunt: Dormimus. Et dixit senex: Et cum dormitis, quis pro vobis orat? Et non invenerunt quid ad hæc responderent ei. Et dixit eis: Ignoscite mihi, fratres, quia ecce non facitis sicut dixistis: ego autem ostendam vobis, quia operans manibus meis, sine intermissione oro. Sedeo enim juvante Deo, infundens mihi paucas palmulas, et facio ex eis plectam, et dico: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Et dixit eis: Oratio est, an non? Et dixerunt ei: Etiam. Et ille dixit: Quando permansero tota die laborans et orans corde vel ore, facio plus minus sedecim nummos, et pono ex eis ad ostium duos, et residuos manduco. Qui acceperit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego manduco vel dormio; atque ita per gratiam Dei impletur a me quod scriptum est: Sine intermissione orate.
— omitido en esta traducción —
Interrogaverunt quidam abbatem Macarium, dicentes: Quomodo debemus orare? Et dixit eis senex: Non opus est multum loqui in oratione, sed extendere manus frequenter, et dicere: Domine, sicut vis et scis, miserere mei. Si autem instat bellum in animo, dicere: Adjuva me. Et quia ipse scit quæ expediant, facit misericordiam nobiscum.
— omitido en esta traducción —
Dicebant de abbate Sisoi, quia nisi cito deponeret manus suas quando stabat adorationem, replebatur mens ejus in superioribus. Si ergo contingebat cum eo aliquem fratrem orare, festinabat cito deponere, ne raperetur mens ejus et moraretur.
Dezian del abad Sysoyo que si luego no abaxaua las manos quando estaua en la oracion era su pensamiento arrebatado a cosas altas: y si acaescia que algun religioso hiziesse oracion conel daua luego priessa en abaxar las manos porque su pensamiento no fuesse arrebatado y tardasse.
Dicebat aliquis senex: Quia assidua oratio cito corrigit mentem.
Dezia vn viejo que la oracion continua corrige el pensamiento.
Dicebat quidam Patrum: Quia sicut impossibile est ut videat quis in aqua turbida faciem suam, sic et anima, nisi purgata fuerit a cogitationibus alienis, contemplative non potest orare Deum.
dezia vn padre que bien como es impossible que el hombre vea su figura enla agua turbia: assi la anima si no fuere alimpiada de pensamientos agenos no podra hazer oracion a dios contemplando.
Venit quidam senex aliquando in monte Sina; et cum exiret inde, occurrit ei frater in via, et ingemiscens dicebat seni illi: Affligimur, abba, propter siccitatem, quia nobis non pluit. Et dixit ei senex: Quare non oratis et rogatis Deum? Et ille dixit: Et orationem facimus, et deprecamur assidue Deum, et non pluit. Et dixit senex: Credo quia non oratis attentius. Vis autem scire quia ita est? Veni, stemus pariter ad orationem: et extendens in cœlum manus oravit, et statim pluvia descendit. Quod cum vidisset frater ille timuit, et procidens adoravit eum: senex autem statim fugit illinc.
Vino vn viejo vna vez al monte Synay y saliendo dende topose conel vn religioso enel camino: y con gemidos dixole. Padre nosotros estamos muy atribulados porque no llueue: y dixole el viejo. Porque no hazeys oracion a dios? y aquel respondio. Cada dia hazemos oracion y no llueue: y dixo entonce el viejo. Yo creo que no rogays con atencion: y quieres saber que es assi? ven y hagamos oracion ambos: y tendidas las manos al cielo fizo oracion y luego llouio: y como vio esto aquel frayle temio y tendido por el suelo adorole: y luego fuyo dende el viejo.
Narraverunt fratres, dicentes: Quia venimus aliquando ad quosdam senes, et cum ex more facta fuisset oratio, salutantes invicem sedimus. Et postquam locuti sumus, cum discederemus, poposcimus ut fieret rursus oratio. Dixit autem unus illorum seniorum ad nos: quid enim, non orastis? Et nos diximus: Etiam. Sed quando intravimus, Pater, tunc est facta oratio, et ex illa hora usque modo locuti sumus. Et ille dixit: Ignoscite mihi, fratres, quia vobiscum sedens quidam frater, et loquens, centum et tres orationes fecit. Hoc cum dixisset, facta oratione dimiserunt nos.
Vnos religiosos dezian de si mismos. Nos venimos vna vez a vnos viejos: y como hezimos oracion buen rato saludando los vnos a los otros nos assentamos y despues que ouimos hablado como nos queriamos yr pedimos que hiziessemos otra vez oracion y preguntonos vno de aquellos viejos / como no aueys ya hecho oracion? y respondimos le. Si mas padre quando entramos hezimos la oracion: dende entonce hasta aora auemos hablado: y el dixo Perdoname hermano que estando assentado con vosotros vn viejo y hablando ha dicho .ciij. oraciones: y dicho esto y la oracion despidieronse.
Texto latino: Verba seniorum, libro V de las Vitae Patrum, traducido del griego por Pelagio, diácono de la Iglesia romana, en la edición de H. Rosweyde reproducida en la Patrologia Latina de Migne, t. 73 (reimpresión de 1879), col. 855–988, cotejado con los facsímiles; sin las notas ni las remisiones del editor. · Traducción castellana anónima: Vitas patrum. Libro de las vidas de los sanctos padres del yermo: segun lo escriuio el glorioso Hieronimo: nueuamente corregido y emendado, Toledo, Juan de Ayala, 1553, edición elegida para esta biblioteca (ortografía de la edición; las abreviaturas se han desarrollado). A veces la edición sustituye un dicho por una remisión a otro capítulo, donde ya lo había dado, y abrevia otros; los dichos sustituidos, y dos que omite sin remisión, se ofrecen solo en latín, y las frases de remisión no se reproducen. Una muestra aleatoria del 10 % de los dichos se cotejó palabra por palabra con los facsímiles (3,0 errores por cada 1000 palabras antes de la corrección; los errores hallados están corregidos). Texto de dominio público en Francia (art. L123-1 del Código de la Propiedad Intelectual francés). Transcripción y revisión: Abbatia Sancti Petri de Curte. Señalar un error