Abbatia
Sancti Petri
de Curte

Dichos de los ancianos (Verba seniorum, libro V)

De la fornicación

De fornicatione.Capitulo .ccxij. Contra fornicio.

1

Dixit abbas Antonius: Æstimo quod habeat corpus motum naturalem conspersum in se, qui nolente animo non operatur, sed tantummodo significatur in corpore, quasi impassibilis motus. Est autem et alius motus ex eo, quod nutritur et fovetur corpus cibis et potibus, et ex quibus calor sanguinis excitat corpus ad operandum. Propter quod dicit Apostolus: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Et rursum Dominus in Evangelio discipulis mandans, dixit: Videte, ne quando graventur corda vestra in crapula et ebrietate. Est autem et alius quidam motus certantibus in conversatione ex insidiis et invidia dæmonum veniens. Itaque scire convenit quia tres sunt corporales motus. Unus quidem naturalis; alius autem ex plenitudine ciborum; tertius vero ex dæmonibus.

Dixo el abad Antonio: yo estimo que el cuerpo tiene mouimiento natural derramado en si / el qual no obra contrastandole la voluntad: mas solamente se demuestra enel cuerpo como vn mouimiento impassible / y ay otro mouimiento que el cuerpo es mantenido / y con el comer y beuer recreado: delos quales el calor dela sangre mueue el cuerpo a obrar por lo qual dize el apostol. No os emborracheys del vino enel qual esta la luxuria: y por semejante el señor enel euangelio mandando a sus discipulos dixo Paradmientes no se hagan pesados vuestros entendimientos de comer demasiadado y embriaguez: ay otro mouimiento que tienen los que pelean enla conuersacion que viene delas assechanças y embidia delos demonios: y assi tres son los mouimientos del cuerpo / y el vno es natural: el otro es de mucho comer: el tercero de los demonios.

2

Dixit abbas Gerontius Petrensis: Quia multi tentati a corporalibus delectationibus cum non approximarent corporibus, mente fornicati sunt, et corporalem virginitatem servantes, secundum animum fornicantur. Bonum est ergo, dilectissimi, facere quod scriptum est: Omni custodia unumquemque cor suum servare.

Dixo el abad Gerocio petrense que muchos han sido tentados de deleytes carnales / y avnque no se allegassen alos cuerpos conel pensamiento cometieron fornicio: y los que enel cuerpo guardan la virginidad: segun el pensamiento cometen fornicio: porende buena cosa es amados mios fazer lo que esta escripto que guarde cada qual con diligencia su coraçon.

3

Dixit abbas Cassianus, quia dixerit nobis abbas Moyses: Bonum est non abscondere cogitationes, sed senibus spiritualibus et discretionem habentibus manifestare eas, non his qui tantum tempore senes sunt, quoniam multi ad ætatem respicientes, et cogitationes suas dicentes eis qui experimentum non habebant, pro consolatione ad desperationem ultimam pervenerunt.

Dixo el abad Cassiano que el abad Moyses auia dicho. Buena cosa es no esconder los pensamientos: mas dezirlos alos viejos que juntamente son spirituales y discretos: y no alos que solamente son viejos: ca muchos mirando la edad: y diziendo les sus pensamientos porque aquellos a quien los dezian no tenian experiencia en lugar de consuelo / vinieron a desesperarse.

4

Erat quidam frater omnino in conversatione sollicitus. Et cum male a fornicationis dæmone turbaretur, venit ad quemdam senem, et retulit ei cogitationes suas. Ille autem audiens quia expers erat, indignatus est, et miserabilem dicebat esse fratrem illum, et indignum monachi habitu; quippe qui ejusmodi cogitationes reciperet. Hæc audiens frater, desperans seipsum, reliquit propriam cellam, et ad sæculum redibat. Secundum vero Dei dispensationem occurrit ei abbas Apollo; et videns eum perturbatum, et nimium tristem, interrogavit eum, dicens: Fili, quæ est causa tantæ tristitiæ tuæ? Ille autem prius ex multa confusione animi sui non respondit ei quidquam; postea autem cum multum rogaretur a sene, quæ circa se agerentur, confessus est, dicens: Quia cogitationes fornicationum inquietant me; quod confessus sum illi seni, et, secundum verba ejus, jam non est mihi spes salutis; desperans ergo meipsum, ad sæculum redeo. Hæc autem Pater Apollo audiens, velut sapiens medicus multum rogabat, et monebat eum, dicens: Noli mirari, fili, neque desperes de teipso. Ego enim in hac ætate atque conversatione valde ab hujusmodi cogitationibus inquietor. Ne ergo deficias in hujusmodi occasione, quæ non tantum humana sollicitudine, quantum Dei miseratione curatur. Tantum hodie dona mihi quod peto, et revertere ad cellam tuam. Fecit autem frater sic. Abbas autem Apollo discedens ab eo perrexit ad cellam illius senis, qui ei desperationem fecerat; et stans foras deprecatus est Dominum cum lacrymis, dicens: Domine, qui tentationes utiliter infers, converte bellum quod patitur frater ille in hoc sene, ut per experimentum in senectute sua discat quod tempore longo non didicit, quatenus compatiatur his qui hujusmodi tentationibus perturbantur. Qui cum orationem complesset, vidit Æthiopem stantem juxta cellam, et sagittas mittentem contra illum senem, quibus quasi perforatus, statim tanquam ebrius a vino, huc atque illuc ferebatur. Et cum non posset tolerare, egressus est de cella, et eadem via, qua et ille juvenis ad sæculum redibat. Abbas autem Apollo intelligens quod factum erat, occurrit ei. Et accedens ad eum, dixit: Quo vadis? et quæ est causa turbationis quæ obtinuit te? Ille autem sentiens, quia intellexerit sanctus vir quæ ei evenerant, præ verecundia nihil dicebat. Dixit autem ei abbas Apollo: Revertere in cellam tuam, et de cætero agnosce infirmitatem tuam, et habe apud temetipsum; quia aut ignoratus sis a diabolo usque modo, aut contemptus, propter quod nec meruisti secundum viros virtutum habere contra diabolum luctamenta. Quid autem dico luctamenta? qui nec uno die aggressionem ipsius portare potuisti. Hoc autem tibi contigit, quia juvenem illum a communi adversario impugnatum suscipiens, cum debuisses eum contra diabolicum certamen consolatoriis verbis ungere, etiam in desperationem misisti, non cogitans illud sapientissimum præceptum, quo jubemur eripere eos qui ducuntur ad mortem, et non negligas redimere occidendos: sed neque parabolam Salvatoris nostri, dicentis: Arundinem quassatam non debere confringi, et linum fumigans non exstingui. Nemo enim ferre posset insidias adversarii, neque bullientis naturæ ignem exstinguere vel retinere. nisi gratia Dei conservaret infirmitatem humanam, quem in nobis salutari dispensatione omnibus orationibus Dominum deprecemur, ut et adversum te dimissum flagellum avertat, quoniam ipse et dolere facit, et iterum saluti restituit: percutit, et manus ipsius sanat; humiliat et exaltat, mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit. Hæc dicens, orationem implevit, et statim ab illato sibi bello senex ille liberatus est. Quem commonuit abbas Apollo ut peteret sibi a Deo dari linguam eruditam, ut sciret tempus quo oporteat loqui sermonem.

Auia vn frayle enla pratica y conuersacion muy diligente / y como le enojasse mucho el demonio de fornicacion vino a vn viejo y contole sus pensamientos: y el otro oyendolo / porque nunca tal cosa auia prouado / ensañose y dezia / el religioso a quien tales pensamientos venian ser desuenturado / y indigno de ser monge. Oyendo esto el frayle y desesperandose dexo la celda y tornauase al mundo: y por dispensacion diuina topole el abad Apollo: y viendole alterado y muy triste / preguntole y dixole. Hijo porque estas tan triste: y el de mucha verguença no le respondio palabra: mas despues importunado por el viejo otorgo lo que le auia acaescido: y dixo como el peccado dela carne le tentaua mucho / y que lo dixo a vn viejo / y que segun las palabras de aquel ninguna esperança tenia / y que tornaua al mundo como desesperado: oyendo estas cosas el padre Apollo como discreto phisico rogo y amonestole mucho diziendo. Hijo no te marauilles ni te desesperes: ca yo quando era de tu hedad era de los tales pensamientos muy combatido: y assi porque no desfallezcas eneste caso / el qual no tanto por diligencia y cuydado humano quanto por misericordia de nuestro señor se remedia: solamente oy otorgame lo que pido y buelue a tu celda: y hizolo assi aquel religioso: y apartado del el abad Apollo fuesse ala celda de aquel viejo que le auia puesto la desesperacion: y estando fuera rogo a nuestro señor con lagrimas diziendo. Señor dios tu que das las tentaciones prouechosas / buelue la guerra que aquel frayle padesce eneste viejo porque conozca por la experiencia en su vejez lo que en tanto tiempo no ha sabido que cosa es: porque aya compassion delos que de semejantes tentaciones son atormentados: y como vuo acabado la oracion vio vn negro cabe la celda que echaua saetas al viejo / delas quales herido luego como borracho yua aca y aculla: y como no pudiesse ya sufrirlo salio dela celda y tornaua se al mundo por el mismo camino que el moço / y el abad Apollo conociendo esto saliole adelante / y llegando a el dixole. Adonde vas / que es la causa de tu alteracion? y el conosciendo que el sancto hombre auia entendido lo que le auia acaescido de verguença no le dezia cosa del mundo: y dixo le el abad Apollo. Buelue a tu celda y conosce dende adelante tu enfermedad y flaqueza: y piensa contigo mismo que no has sido conoscido porel diablo hasta agora: por el qual respecto no has merescido segun las fuerças de tus virtudes luchar conel diablo: mas que digo luchar: que ni avn has podido solo vn dia sufrir su combate: y esto te ha acaescido porque rescibiendo a aquel mancebo tentado por el comun enemigo como deuieras amonestarle con palabras de consuelo contra la lucha del diablo has le puesto en desesperacion no pensando en aquel discreto mandamiento donde nos mandan librar alos que lleuan ala muerte: y otro si no dexes de redemir los que estan para ser muertos ni la palabra de nuestro saluador que dize No deue el hombre quebrar la caña caxcada. &c. Ca ninguno podria sufrir las assechanças del enemigo ni amatar el fuego dela natura y sangre que hierue si la gracia de nuestro señor no guardasse ala humana flaqueza la qual con dispensacion saludable ordena todas las cosas. E assi roguemos todos a dios que te quiera quitar el açote buelto contra ti: ca el es el que da el dolor y le quita: fiere y da salud: abaxa y enxalça: amortigua y rebiua: lleua a los infiernos y libra dellos: y dicho esto acabo su oracion: y luego el viejo fue librado dela pelea y tentacion: al qual amonesto el abad Apollo que pidiesse que le diesse lengua sabia que supiesse el tiempo quando era necessario hablar.

5

De cogitatione fornicationis interrogatus abbas Syrus Alexandrinus, ita respondit: Si cogitationes non habes, spem non habes: quoniam si cogitationes non habes, opera habes. Hoc autem est, quia qui cogitatione adversus peccatum non pugnat, neque contradicit, corporaliter peccat. Qui autem corporaliter peccat, cogitationum molestias nullas habet.

El abad Syro de Alexandria preguntado del pensamiento dela fornicacion respondio. Si pensamientos no tienes ni tampoco esperança: ca si pensamientos no tienes obras tienes: conuiene saber: que el que no pelea conel pensamiento / contra el peccado ni le contrasta: corporalmente peca: ca el que corporalmente pecca ningunos enojos de pensamientos tiene.

6

Interrogavit autem quidam senex fratrem, dicens: Ne consuetudinem habes colloqui mulieri? Et dixit frater: Non. Et ille dixit: Veteres et novi pictores sunt cogitationes meæ, et commemorationes quædam, inquietantes me ex similitudine mulierum. Senex autem dixit ad eum: Mortuos non timeas, sed viventes fuge: hoc est, consensum et opera peccati, et extende magis orationem tuam.

Pregunto vn frayle a vn viejo: y dixole. Acostumbras de hablar con mugeres? Y respondio el frayle no: y el dixo: los viejos y nueuos pintores son mis pensamientos y vnas cosas me vienen ala memoria que me turban por la semejança delas mugeres: y dixo el viejo. No temas alos muertos / mas fuye alos biuos / conuiene saber: el consentimiento y el peccado en la misma obra: y estiende mas tu oracion.

7

Dicebat abbas Mathois quod quidam frater veniens dixerit deteriorem esse qui obloquitur quam qui fornicatur. Et respondit: Durus est hic sermo. Dixit ergo ei frater: Et quomodo vis esse hanc rem? Dixit senex: Oblocutio quidem mala est, celerem tamen invenit curam, et plerumque pœnitentiam agit, qui oblocutus est, dicens: Male locutus sum, et transit. Fornicatio autem naturaliter mors est.

Dixo el abad Mathois que vn frayle vino: y le dixo ser por el maldiziente y luxurioso / y respondio el mismo viejo: dura palabra es essa: y assi dixole el religioso / pues como quieres que sea esto / respondio el viejo: el maldezir mala cosa es / empero el maldiziente presto guaresce / y las mas vezes faze penitencia diziendo. Yo he hablado mal y assi passa / mas la luxuria es muerte naturalmente.

8

Dixit abbas Pastor: Sicut spatharius principis assistit ei semper paratus, ita oportet et animam semper esse paratam adversus dæmonem fornicationis.

— omitido en esta traducción —

9

Venit aliquando frater ad abbatem Pastorem, et dixit ei: Quid facio, Pater? quia affligor a fornicatione. Et perrexi ad abbatem Hybistionem, et dixit mihi: Non debes eam longo tempore permittere habitare in te. Dixit ei abbas Pastor: Abbatis Hybistionis actus sursum in cœlo sunt cum angelis, et latet eum; ego autem et tu in fornicatione sumus. Si ergo teneat monachus ventrem et linguam, et maneat in solitudine, confidat quia non moritur.

Vino vna vez vn religioso al abad pastor: y dixole. Padre que hare que soy del carnal apetito muy atormentado y soy ydo al abad Ybistion y hame dicho / no la deues dexar mucho tiempo morar en ti. Respondio el abad Pastor. Los actos del abad Ybistion arriba estan enel cielo con los angeles / y el no lo sabe / mas yo y tu estamos en fornicacion: y por consiguiente si el monge tuuiere refrenado el vientre y la lengua y estuuiere enel yermo tenga fuzia que no perecera.

10

Narraverunt de abbatissa Sara, quia manserit tredecim annis fortiter a fornicationibus dæmonum impugnata. Et nunquam oravit ut recederet ab ea hujusmodi pugna: sed solum hoc dicebat: Domine, da mihi fortitudinem.

Contaron dela abadessa Sara que fue treze años muy reziamente del spiritu de fornicio tentada / y nunca rogo que se fuesse della esta pelea: mas dezia solamente. Señor Dios dame fortaleza.

11

Dixerunt iterum de ea quia infestior ei fuerat aliquando imminens fortius idem fornicationis dæmon, mittens in cogitationem ejus sæculi vanitates. Illa autem non relaxans animum a timore Dei, et a proposito abstinentiæ suæ, ascendit semel super lectum suum orare, et apparuit ei corporaliter spiritus fornicationis, et dixit ei: Tu me vicisti, Sara. Illa autem respondit: Ego non te vici, sed Dominus meus Christus.

Otro si dixeron della que vna vez la tentaua mas reziamente el demonio de fornicio / y poniendole enel pensamiento las vanidades del mundo. Y ella no afloxando el animo del temor de dios: y del proposito dela abstinencia subio vna vez sobre su cama a hazer oracion / y aparesciole corporalmente el spiritu de fornicio: y dixole. Tu Sara me has vencido / y ella respondio: yo no te he vencido: mas mi señor Jesu christo.

12

Frater quidam stimulabatur a fornicatione, et erat stimulus velut ignis ardens in corde ejus die ac nocte. Frater autem decertabat non condescendens vel consentiens cogitationi suæ. Post multum autem tempus discessit ab eo stimulus, nihil prævalens propter perseverantiam fratris. Et statim lux apparuit in corde ejus.

Era vn frayle muy aguijado del spiritu de fornicio y estaua el aguijon como fuego ardiente en su coraçon noche y dia: y el peleaua no dando lugar a su pensamiento / y dende a mucho tiempo fuesse el aguijon del sin poder cosa alguna por la perseueracion suya: y luego aparescio vna lumbre en su coraçon.

13

Alius frater stimulatus est a fornicatione. Et surgens nocte perrexit ad senem, et dixit ei cogitationem suam, et consolatus est eum senex. Ex qua consolatione proficiens, reversus est in cellam suam. Et ecce iterum spiritus fornicationis tentavit eum. Ille autem iterum abiit ad senem. Factum est autem hoc frequenter. Senex vero non contristavit eum, sed loquebatur ei quæ ad utilitatem ipsius pertinerent, dicens: Non concedas diabolo, nec relaxes animum tuum; sed magis, quoties molestus est dæmon, veni ad me, et increpatus abscedet. Nihil enim sic extædiat dæmonem fornicationis, quomodo si revelentur stimulationes ejus. Et nihil eum sic lætificat, quomodo si abscondantur cogitationes. Venit ergo frater ad senem undecies, accusans cogitationes suas. Postea autem dixit frater seni: Ostende charitatem, abba, et dic mihi verbum. Dicit ei senex: Crede, fili, quia si permitteret Deus cogitationes meas, quibus animus stimulatur, in te transferri non eas portares, sed omnino corrueres deorsum. Hæc autem dicente sene, propter nimiam humilitatem ejus quievit stimulus fornicationis a fratre.

Otro frayle aguijado dela fornicacion leuantandose de noche fue a vn viejo: y dixole sus pensamientos y consolo le el viejo: del qual consuelo aprouechando el frayle boluio a su celda y ved aqui otra vez el spiritu de fornicacion tentole: y aquel frayle fuesse otra vez al viejo y acaescio esto muchas vezes: y el viejo no le ponia mal coraçon: mas hablauale lo que a su prouecho pertenescia diziendo. No otorgues al diablo de afloxar tu coraçon: mas quantas vezes te enojare dile ven a mi: y castigado yrse ha / ca no ay cosa que tanto enoje al demonio dela carne quanto si se descubren sus tentaciones / y ninguna cosa le alegra tanto como si sus fantasias fueren encubiertas / y assi vino el religioso onze vezes al viejo acusando sus pensamientos / y despues dixole. Padre muestra nos caridad / y dinos alguna palabra / y dixole el viejo. Cree hijo que si Dios permitiesse que mis pensamientos: delos quales mi coraçon es aguijado se boluiessen contra ti / no los podrias sufrir / mas del todo caerias debaxo: y diziendo esto el viejo por su mucha humildad cesso el aguijon dela carne de aquel religioso.

14

Idem alius stimulatus a fornicatione, cœpit decertare et extendere abstinentiam suam, per quatuordecim annos cogitationem suam custodiens, ne consentiret concupiscentiæ suæ. Postea autem veniens ad ecclesiam, manifestavit universæ multitudini quod patiebatur. Et datum est mandatum, et omnes afflixerunt se pro eo hebdomada, jugiter orantes Dominum, et quievit stimulus ejus.

Esso mismo vn otro aguijado del fornicio començo de pelear y hizo gran abstinencia catorze años guardando su pensamiento que no consintiesse a su apetito / y despues viniendo ala yglesia manifesto a todos lo que padescia / y fue hecho mandamiento que todos se afligiessen porel rogando continuamente a Dios: y assi cesso su tentacion.

15

De cogitatione fornicationis dixit quidam senex: Eremita dormiens, vis salvari? Vade, labora, vade affligere, vade, quære et invenies; vigila, pulsa, et aperietur tibi. Sunt enim in sæculo pancratiarii, qui cum nimis cæsi steterint, et fortes apparuerint, coronas accipiunt. Aliquoties autem et unus a duobus cæditur, et confortatus plagis cædentes se vincit. Vidisti quantam virtutem per carnis exercitium acquisivit? Et tu sta, et confortare; et Dominus expugnat pro te inimicum.

Vn hermitaño viejo fablando del pensamiento del fornicio dixo. Tu dormiendo quieres saluarte: ve y trabaja: ve y afana / ve y busca y hallaras / vela toca y abrirte han: ca enel mundo ay luchadores que quando mas comen y estan mas firmes y parescen mas rezios reciben coronas: y algunas vezes vno es combatido por dos y por las mismas feridas cobrando esfuerço vence alos que le fieren: tambien has visto quanta virtud ha alcançado por el exercicio dela persona el que pelea: por ende tu esfuerçate y nuestro señor vencera por ti al enemigo.

16

De eadem ipsa cogitatione fornicationis, dixit alter senex: Esto velut qui transit in platea, aut per tabernam, et capit cujuscunque cocturæ odorem, aut alicujus assaturæ. Et qui vult, ingreditur et manducat; qui autem non vult, odoratus est tantum, atque præterit. Ita et tu excute a te fetorem, surge et ora, dicens: Domine Fili Dei, adjuva me. Hoc autem fac etiam adversus alias cogitationes. Neque enim eradicatores sumus cogitationum. sed luctatores adversus easdem cogitationes.

Del mismo pensamiento del fornicar dixo otro viejo. Si como el que passa por la plaça o por la tauerna y recibe olor de alguna buena assadura: y el que quiere entra y come: y el que no huele solamente y passa: assi tu echa de ti el hedor: y leuantate y haz oracion diziendo. Señor hijo de dios ayudame: y faz esto mismo contra las otras tentaciones: ca no podemos nos desarraygar del todo los pensamientos: mas luchar contra ellos.

17

Alter senex dixit: Hæc de negligentia patimur. Nam si consideremus quia Deus habitat in nobis, non alienum vas inferemus intra nos. Dominus enim Christus habitans in nobis atque cohabitans nobis, respicit vitam nostram. Unde et nos portantes eum et contemplantes, negligere non debemus, sed sanctificare nosmetipsos, sicut et ille sanctus est. Stemus super petram, et rumpetur malignus. Non formides, et non committet adversum te. Psalle cum virtute, dicens: Qui confidunt in Domino, sicut mons Sion; non commovebitur in æternum, qui habitat in Jerusalem.

Otro viejo dixo Esto padescemos por nuestro descuydo: ca si pensassemos que dios mora en nosotros no porniamos el vaso ageno dentro de nosotros: ca morando Christo en nos mira nuestra vida: porende no deuemos menospreciar mas sanctificar a nos mismos: assi como el es santo. Estemos pues sobre la piedra: y quebrante se el maluado enemigo y no le temas quando algo acometiere contra ti: mas canta con esfuerço diziendo. Los que enel señor confian no podran ser mouidos mas que el monte Syon. &c.

18

Frater interrogavit senem, dicens: Si incurrerit monachus in peccatum, affligitur velut qui de profectu in deteriorem statum pervenerit, et laborat donec resurgat: qui autem a sæculo venit, velut qui initium fecerit, proficit. Et respondens senex dixit: Monachus in tentationem incurrens, sic est tanquam domus quæ cadit. Et si sobrius fuerit in cogitatione sua, reædificat eam quæ corruerat domum; inveniens materias ad ædificium profuturas, habens posita fundamenta, et lapides, et arenam, et cætera quæ sunt ædificio necessaria, atque ita velociter fabrica proficit. Ille autem qui nec effodit, nec fundamentum misit, nec habet aliquid eorum quæ sunt necessaria; sed in spe dimittens, si quomodo aliquando perficiatur. Ita est et monachus, si in tentationem ceciderit, et conversus fuerit ad Dominum, habet plurimum apparatum, meditationem divinæ legis, psalmodiam, opus manuum, orationem et cætera, quæ sunt fundamenta. Qui autem recens est in conversione, donec ista discit, ille in primum ordinem veniet.

Vn frayle pregunto a vn viejo. Si el monge pecca es assi atormentado como el que de buen estado viene a menos: y trabaja por se leuantar. Y el que nueuamente viene del mundo ala religion si cayere en peccado tiene tantos remedios como el que ha mucho que esta enella? Y respondio el viejo y dixo. El monge que en alguna tentacion cae es assi como la casa que da enel suelo: mas si fuere templado enel pensamiento: tornala a labrar de nueuo: y falla manobra y materia prouechosa para el hedificio como son piedras / arena / y las otras cosas teniendo ya puestos los cimientos del edificio: y assi prestamente aprouecha. Mas el que ni ha cauado: ni puesto el cimiento ni tiene cosa de las que ha menester dexa lo todo en esperança / si en algun tiempo quiça edificara: tal es el monge que si es de mucho tiempo religioso y cayere en tentacion y boluiere a Dios tiene mucho aparejo: conuiene saber el pensamiento dela diuina ley / y el cantar delos psalmos / el trabajo delas manos / la oracion y las otras cosas que son cimientos dela sancta religion: mas el que es reziente y nueuo enla religion mientra aprende esto: aquel otro halla primero la orden y el reparo.

19

Frater quidam, cum in fornicationis spiritu teneretur, perrexit ad quemdam senem magnum, et rogabat eum, dicens: Ostende charitatem et ora pro me, quia a fornicatione sollicitor. Senex autem deprecatus est Dominum. Et iterum secundo veniens ad senem, eumdem sermonem dixit: Similiter et senex non neglexit pro eo rogare Dominum dicens: Domine, revela mihi unde in hoc fratre operatio est ista diaboli? quoniam deprecatus sum te, et requiem necdum invenit. Et revelavit Dominus quæ agebantur circa fratrem illum. Et vidit eum senex sedentem, et spiritum fornicationis juxta illum, et quasi ludentem cum eo, et angelus stabat missus ad adjutorium ejus, et indignabatur adversus fratrem illum, quia non se prosternebat Deo: sed quasi delectabatur cogitationibus suis, totam mentem suam ad hoc inclinans. Et agnovit senex quia causa magis ab eodem fratre esset, et annuntiavit ei, dicens: Tu consentis cogitationi tuæ. Et docuit eum quomodo talibus cogitationibus deberet obsistere. Et respirans frater per doctrinam senis illius et orationem, invenit requiem a tentatione sua.

— omitido en esta traducción —

20

Tentatus est aliquando discipulus senis magni a fornicatione. Senex vero cum videret eum laborantem, dixit ei: Vis rogo Dominum, ut sublevet a te molestiam istam? Ille autem dixit: Video, abba, quia si laboro, tamen ex pondere laboris hujus considero fructificare me. Sed hoc rogo Deum in orationibus tuis, ut det mihi tolerantiam, per quam sustineam. Dicit ei abbas suus: Nunc agnovi quia in magno profectu es, fili, et supergrederis me.

— omitido en esta traducción —

21

Dicebant de quodam sene, quia descendit in Scythi, et habebat filium adhuc sugentem lac; qui quoniam in monasterio nutritus est, quæ essent mulieres nesciebat. Qui cum factus esset vir, ostendebant ei nocte dæmones habitus mulierum, et nuntiavit patri suo, et mirabatur. Aliquando ergo ascendit cum patre suo in Ægyptum, et videns mulieres, dixit patri suo: Abba, ecce istæ sunt quæ veniebant ad me nocte in Scythi. Et dixit ei: Isti sunt monachi de sæculo, fili. Alio autem habitu utuntur isti, et eremitæ alio. Et miratus est senex quomodo in Scythi ostenderent ei dæmones imagines mulierum, et statim reversi sunt in cellam suam.

Dezian de vn viejo que descendia de Scithia: y tenia vn hijo que avn mamaua: el qual por quanto fue criado enel monesterio no sabia que se eran mugeres: y despues que fue hombre mostrauan le de noche los demonios formas y trage de mugeres: y dixo esto a su padre y marauillaua se: y subio vna vez conel a Egypto y viendo mugeres dixo a su padre. Cata aqui las que venian a mi de noche en Scithia: y dixole el padre. Hijo estos son los monges del mundo: y sabete que de otro habito vsan estos: y de otro los hermitaños: y marauillo se el viejo como en Scithia le mostrauan los demonios las ymagines y formas delas mugeres / y luego boluieron a su celda.

22

Frater quidam erat probatus tentationibus in Scythi, et immittebat ei adversarius memoriam mulieris cujusdam pulchræ in animo, et affligebat eum valde. Et contigit, secundum Dei dispositionem, ut alter frater descendens de Ægypto, applicaret in Scythi. Et cum loquerentur, nuntiavit ei dicens: Uxor illius mortua est. Erat autem ipsa mulier, de qua inquietabatur ille frater. Quod cum audisset, tulit vestimentum suum nocte, et ascendit ubi eam sepultam audierat. Et fodit locum, et extersit cruorem putredinis ejus in vestimento suo, et reversus habebat illud in cella sua. Et cum nimis feteret, ponebat illos fetores ante se, et improperans cogitationi suæ, dicebat: Ecce desiderium quod quærebas. Habes illud, satiare ex eo. Et ita ex ejusmodi fetore castigabat semetipsum donec emorerentur concupiscentiæ ejus.

— omitido en esta traducción —

23

Venit quidam in Scythi aliquando, ut fieret monachus. Qui etiam attulit filium suum nuper ablactatum. Qui cum factus esset juvenis, cœperunt impugnare dæmones et sollicitare eum. Et dixit patri suo: Vado ad sæculum, quia non possum carnales concupiscentias sustinere. Pater autem ejus consolabatur eum. Dixit ergo ille juvenis: Jam sustinere non valeo, pater; dimitte me redire ad sæculum. Dixit ei pater suus: Audi me, fili, adhuc semel, et tolle tibi quadraginta panes, et folia palmarum dierum quadraginta et vade in eremo interiore, et esto ibi quadraginta diebus, et voluntas Dei fiet. Qui obediens patri suo, surrexit et abiit in eremo: et mansit ibi, laborans et faciens plectas de palmis siccis, et panem siccum comedens. Et cum ibi diebus viginti quiesceret, ecce vidit opus quoddam diabolicum venire super se; et stetit coram ipso velut mulier Æthiopissa, fetida et turpis aspectu, ita ut fetorem ejus sufferre non posset, et abjiciebat eam a se. Et illa dicebat ei: Ego sum quæ in cordibus hominum dulcis appareo; sed propter obedientiam tuam, et laborem quem sustines, non me permisit Deus seducere te, sed innotui tibi fetorem meum. Ille autem surrexit, et gratias agens Deo, venit ad patrem suum, et dixit ei: Jam nolo ire ad sæculum, pater. Vidi enim operationem diaboli et fetorem ejus. Cognoverat autem et pater ejus de hoc ipso, et dixit ei: Si mansisses quadraginta dies, et custodisses usque in finem mandatum meum, majora habuisti videre.

Vino vna vez vno a Scithia por ser monge: el qual tomo consigo su hijo que era rezien desmamado: y como fue ya mancebo començaron de le tentar los demonios: y dixo a su padre: yo me voy al mundo: ca no puedo sufrir los carnales deleytes: y el padre consolauale: y dixole el mancebo. Padre ya no puedo mas sufrir dexame tornar al mundo: respondiole el padre. Hijo escuchame sola vna vez y toma te quarenta panes y hojas de palmas para quarenta dias / y ve al yermo de mas adentro y esta ende: y cumpla se la voluntad de dios El qual obedesciendo a su padre fuesse al yermo y estuuo ende trabajando haziendo cestillas de palmas secas y comiendo pan seco. Y acabo de veynte dias que estuuo ende vio vna obra del diablo venir sobre si: y estuuo delante del como vna muger negra hedionda y suzia enel parecer: tanto que no podia confortar su hedor: y echauala de si: y ella deziale. Yo soy la que enlos pensamientos delos hombres parezco dulce: mas por tu obediencia y trabajo que sostienes no te me dexa dios engañar: mas quiere que yo te demuestre mi hedor / y assi aquel leuantose: y dando gracias a dios vino a su padre abad / y dixole. Ya no quiero boluer al mundo ca yo he visto las obras del diablo y su fedor: y el padre auia esto ya ante conocido y dixole: si quedaras quarenta dias y guardaras mi mandamiento hasta la fin mayores cosas vieras:

24

Senex quidam sedebat in longinqua eremo, qui habebat unam parentem, quæ desiderabat eum videre post multos annos, et quæsivit in quo loco habitaret; et surrexit et venit in viam eremi illius. Et inveniens camelarios, adjunxit se cum illis, et ingressa est in eremo cum eis. Hæc enim trahebatur a diabolo. Quæ cum venisset ad januam senis, cœpit signis indicare seipsam, dicens: Ego illa parens tua, et mansit apud eum. Erat autem alius monachus sedens in inferiori parte, qui implebat sibi surisculam aquæ, hora qua manducare voluisset; et subito versabatur suriscula, et reversabatur aqua; qui inspirante Deo dixit in semetipsum: Ingredior in eremum, et dico hoc quod mihi evenit de aqua senioribus. Et surgens abiit; et cum sero factum esset, dormivit in templo quodam idolorum juxta viam, et audivit nocte dæmones, dicentes: Ista nocte præcipitavimus illum monachum in fornicationem. Quod cum audisset, contristatus est, et perveniens ad senem, invenit eum tristem, et dicit ei: Quid facio, abba? quia impleo mihi vasculum aquæ, et hora manducandi effunditur. Et dicit ei senex: Tu venisti interrogare me, quare suriscula tua versatur; et ego quid facio, quia hac nocte cecidi in fornicationem? Cui respondit: Et ego cognovi. Et dicit ei: Tu unde scis? Qui dixit: Dormiebam in templo, et audivi dæmones loquentes de te. Et dixit senex: Ecce ego vado ad sæculum. Ille autem rogabat eum, dicens: Noli, pater, sed permane in loco tuo; mulierem vero dimitte hinc; hoc enim ex occursu inimici contigit. Quo audito senex sustinuit, extendens et aggravans conversationem suam cum lacrymis, donec rediret in priori ordine suo.

— omitido en esta traducción —

25

Dixit senex: Quia securitas, et taciturnitas, et occulta meditatio pariunt castitatem.

Dixo vn viejo: que la seguridad y silencio y secreta contemplacion hazen al hombre casto.

26

Frater quidam interrogavit senem, dicens: Si contingat hominem in tentationem cadere, quid fit propter eos qui scandalizantur in eo? Et narravit senex, dicens: Diaconus quidam erat nominatus in monasterio Ægypti. Dum autem quidam curialis insecutionem judicis pateretur, venit cum omni domo sua ad monasterium. Et operante iniquo incurrit diaconus ille in mulierem ejus, et facta est omnibus fratribus confusio. Ille autem abiit ad quemdam senem, et indicavit ei rem. Senex vero habebat occultam cellam interiorem. Quam cum vidisset diaconus ille, dixit: Sepeli me hic vivum, et non indices cuiquam. Et intravit in obscuritatem cellæ illius, et egit illic pœnitentiam ex veritate. Contigit autem, ut post multum tempus non ascenderet aqua in flumine Nilo. Et cum omnes Litanias facerent, revelatum est cuidam sanctorum quia nisi venerit diaconus, qui absconsus est apud illum talem monachum, non ascendent fluminis aquæ. Quod cum audissent, admirati sunt, et venientes ejecerunt eum de loco in quo erat: et oravit, et ascendit aqua. Et qui aliquando scandalizati in eo fuerant, ædificati sunt postea in pœnitentia ejus, et glorificaverunt Deum.

Vn frayle pregunto a vn viejo. Si acaesciere al hombre caer en alguna tentacion que hara por los que enel se escandalizan: y el viejo respondio diziendo / que vn diacono era muy nombrado enel monesterio de egypto: y como fuesse vn cortesano por vn juez perseguido vino con toda su casa al monesterio: y acaescio por medio del diablo que aquel diacono ouo parte con la muger de aquel y puso a todos los religiosos en confusion y aquel fuesse a vn viejo y contole todo el caso: y el viejo tenia vna celda escondida muy secreta: y como la vio aquel diacono dixole. Sotierrame aqui biuo y no lo digas a persona de el mundo: y entro en la escuridad dela celda y hizo alli penitencia verdadera. Y acontescio dende a mucho tiempo que no subia agua del nilo: y como todos dixessen ledanias fue reuelado a vno delos sanctos que sino venia el diacono que estaua escondido en poder de aquel viejo no subiria la agua: lo qual oydo marauillaronse: y venidos sacaron le del lugar donde estaua: y hizo oracion y subio la agua: y los que algunas vezes auian tenido opinion del despues le tuuieron en muy gran estima por su penitencia / y dieron gloria a dios.

27

Duo fratres perrexerunt ad civitatem, ut venderent quod fuerant operati; cum a se invicem in civitatem fuissent divisi, incurrit unus in fornicationem. Veniens autem postea frater ejus, dixit ei: Revertamur ad cellam nostram, frater. Ille autem respondit, dicens: Non venio. Et interrogabat eum ille, dicens: Quare, frater? Et ille respondit: Quia cum discessisses a me, incurri in tentationem, et fornicatus sum. Ille autem volens eum lucrari, cœpit dicere. Quia et mihi sic contigit: quando separatus sum a te, incurri et ego in fornicationem. Sed eamus, et simul pœnitentiam agamus cum omni labore, et Deus ignoscet nobis peccatoribus. Qui cum venissent ad cellam, retulerunt senibus quod eis contigerat, et dederunt eis illi mandata, qualiter pœnitentiam agerent. Ille tamen unus non pro se, sed pro illo alio fratre pœnitentiam agebat, tanquam si et ipse peccasset. Videns autem Deus laborem et charitatem ejus, intra paucos dies manifestavit uni de senibus, quod pro multa charitate illius fratris qui non peccaverat indulserat illi qui fornicatus est. Vere hoc est ponere animam suam pro fratre suo.

— omitido en esta traducción —

28

Venit aliquando frater ad quemdam senem, dicens ei: Frater meus solvit me egrediens huc atque illuc; et pro hoc ego affligor. Et rogabat eum senex, dicens: Æquanimiter porta, frater; et Deus videns laborem sustentationis tuæ, revocabit eum ad te. Neque enim possibile est ut cum duritia et austeritate facile ab intentione sua aliquis revocetur, quia nec dæmon expellit dæmonem; sed magis benignitate revocabis eum ad te. Quoniam et Deus noster consulendo, ad se homines trahit. Et narravit ei, dicens ei: Quia fuerunt in Thebaida duo fratres, et cum unus incurrisset ex his in fornicationem, dicebat ad alium: Revertor ad sæculum. Alter vero plorabat, dicens: Non te dimitto, frater, discedere, et perdere laborem tuum, et virginitatem tuam. Ille vero non acquiescebat, dicens: Non hic sedeo, sed vado. Aut veni mecum, et iterum redeo tecum, aut certe dimitte me, et permaneam in sæculo. Vadens autem frater, nuntiavit hoc cuidam seni magno. Dixit autem ei senex: Vade cum ipso, et Deus illum per laborem tuum non dimittet corruere. Qui consurgens abiit cum eo ad sæculum. Et cum pervenisset ad quemdam vicum, videns Deus laborem illius, qui ex charitate et necessitate fratrem suum sequebatur, abstulit concupiscentiam a fratre ejus. Et dicit fratri suo: Eamus iterum ad eremum, frater. Ecce puto, quia jam peccavi cum muliere; quid lucratus sum ex hoc? Et reversi sunt illæsi in cellam suam.

Vino vna vez vn frayle a vn viejo y dixole. Mi hermano me haze ser dissoluto saliendo aca y aculla: y yo atormentome desto mucho: y el viejo rogauale diziendo. Hermano sufrelo con paciencia y dios mirando al trabajo de tu sufrimiento le traera ati. Ca no es possible que se pueda alguno con dureza: aspereza y rigor ligeramente mouer de su proposito: ca el demonio no echa al demonio mas atrae le a si con amor. Ca nuestro señor Dios consolando trae los hombres a si. Y contole que en thebas ouo dos hermanos: y como vno dellos ouiesse caydo en fornicio: dixo al otro. Boluer quiero al mundo: y el otro lloraua diziendo. Hermano yo no te dexare yr / y perder tu trabajo / y virginidad y el no queria consentir diziendo. No quedare ante o yre o ven comigo y tornare contigo otra vez / o alomenos dexame: y estare enel mundo: y assi el hermano que quedo conto esto a vn gran viejo: y dixole el viejo. Vete conel y Dios por tu trabajo no le dexara caer. El qual fuesse luego a mas andar conel al mundo: y como llegaron a vn aldea viendo nuestro señor el trabajo de aquel que por caridad y necessidad le seguia quito el carnal apetito de su hermano / y dixole. Hermano tornemos al yermo / ca ya pienso que he pecado con muger. Porende mira que he ganado porello: y boluieronse sin lision a sus celdas.

29

Frater tentatus a dæmone profectus est ad quemdam senem, dicens: Quia duo illi fratres simul sunt, et male vivunt. Cognovit autem senex quia a dæmone illuderetur, et mittens vocavit eos ad se. Et cum factum esset vespere, posuit mattam duobus illis fratribus, et cooperuit eos in uno stratu, dicens: Filii Dei magni et sancti sunt. Dixit autem discipulo suo: Hunc fratrem claude in cella seorsum; ipse enim passionem quam illis objecit in se habet.

Vn frayle tentado porel diablo fuesse a vn viejo y dixole. Dos religiosos estan juntos y biuen mal: y conocio el viejo que era engañado porel diablo: y embio porellos / y como anochecio pusoles vna manta: y cubrio los en vna cama diziendo. Los hijos de dios grandes son y sanctos: y dixo a su discipulo. Encierra a este otro apartado en otra celda: ca la passion que leuanta a los otros tiene el en si.

30

Frater quidam dixit seni: Quid facio, quia occidit me sordida cogitatio? Dicit ei senex: Mulier quando vult ablactare filium suum, amarum aliquid superungit uberibus suis; et cum venerit infans ex consuetudine sugere lac, sentiens amaritudinem, refugit. Mitte ergo et tu in cogitatione tua amaritudinem. Dicit ei frater: Quæ est amaritudo, quam debeam mittere? Dixit ei senex: Cogitationem mortis et tormentorum, quæ in sæculo futuro peccatoribus præparantur.

Vn religioso dixo a vn viejo. Que hare que el vellaco pensamiento me mata: respondio el viejo. Quando la muger quiere destetar su hijo vntase las tetas con alguna cosa amarga: y como viene el niño / segun su costumbre a mamar sintiendo el amargor huye. Por consiguiente pon tu alguna amargura en tu pensamiento: y dixo el religioso. Que amargura es la que me deuo poner: respondio el viejo El pensamiento dela muerte: y delos tormentos que estan enel siglo venidero aparejados a los pecadores.

31

Frater quidam interrogavit senem de hujusmodi cogitatione. Et dicit ei senex: Ego nunquam stimulatus sum de hac re. Et scandalizatus est in eo ille frater, et abiit ad alium senem, dicens: Ecce hoc dixit mihi ille senex, et scandalizatus sum in eo: quia super naturam est quod dixit. Dicit ei senex: Non simpliciter tibi dixit hoc ille homo Dei; sed surge, vade et pœnitentiam age apud eum, ut aperiat tibi virtutem sermonum suorum. Surrexit ergo ille frater, et venit ad senem, agens in conspectu ejus pœnitentiam. Et dixit: Ignosce mihi, pater, quia stulte feci, non dicto tibi vale discedens: sed obsecro te, ut interpreteris mihi quomodo nunquam sollicitatus sis a fornicatione. Dicit ei senex: Quia ex quo factus sum monachus, non sum satiatus pane, neque aqua, neque somno, et appetitu horum quibus pascimur, crucians me, non permittebar sentire fornicationis stimulos. Et exiit frater ille, proficiens ex relatione senis.

— omitido en esta traducción —

32

Frater quidam interrogavit quemdam senem, dicens: Quid facio? quia cogitatio mea semper in fornicatione est intenta, et non dimittit me quiescere una hora, et affligitur ex hoc anima mea. Ille autem dixit ei: Quando dæmones cogitationes in corde tuo seminant, et sentis hoc, non colloquaris cum animo tuo, quoniam dæmonum est suggerere. Et licet non negligant hæc immittere, tamen non extorquent dæmones. In te est ergo suscipere et non suscipere. Respondens autem frater, dixit seni: Et quid faciam, quia fragilis sum, et superat me passio hæc? Ille autem dixit ei: Intentus esto ad hujusmodi. Scis autem quid fecerint Madianitæ? Ornaverunt filias suas, et statuerunt eas in conspectu Israelitarum; non tamen extorserunt aliquibus ut miscerentur cum eis, sed qui voluerunt incurrerunt in eis. Alii autem indignantes comminati sunt, et cum interitu eorum qui præsumpserant, ulti sunt fornicationem: ita agendum est et de fornicatione. Et quando initium faciunt loqui in corde tuo, non respondeas eis; sed surgens, ora et age pœnitentiam, dicens: Fili Dei, miserere mei. Dixit autem ei frater: Ecce meditor, abba, et non est compunctio in corde meo, quia nescio virtutem verbi. Et ille dixit: Et tu tamen meditare. Audivi enim quia dixerit abbas Pastor, sed et alii Patres hoc verbum: Quoniam incantator virtutem verborum quæ dicit nescit; sed serpens audit, et scit virtutem eorum quæ incantantur, et subjicitur incantanti, et humiliatur. Sic et nos, quamvis ignoremus virtutem eorum quæ loquimur, dæmones tamen audientes terrentur atque discedunt.

Vn frayle pregunto a vn viejo y dixole: que hare que mi pensamiento siempre esta muy puesto enel fornicio: y no me dexa holgar sola vna ora: y rescibe desto mi alma tormento: y el le dixo. Quando los demonios siembran pensamientos en tu coraçon y sientes esto no hables con tu coraçon ca a los demonios pertenesce el dar a entender tales cosas / y puesto que no dexen de poner las tales fantasias / empero no fuerçan. Por consiguiente en tu mano esta rescebir las ono. Sabes bien lo que hizieron los madianitas que atauiaron sus hijas y pusieron las delante los israelitas: empero a ninguno forçaron que ouiesse que hazer conellas. Mas los que quisieron pecaron / los otros menazaronlos / ensañandose: y con la muerte de los que auian presumido y tenido atreuimiento de acometer la tal cosa vengaron el fornicio: assi deue hombre hazer deste pecado: y respondio el religioso y dixo. Que hare que soy flaco: y sobrame esta pasion. Y el dixole. Sey atento a estos demonios: y quando comiençan de hablar en tu coraçon no les respondas: mas leuantate y haz oracion y penitencia diziendo. Hijo de Dios aue merced de mi: y dixole el religioso. Catapadre que yo estoy pensando y no ay dolor / ni repentimiento en mi coraçon / por quanto no se la fuerça dela palabra: y el respondio. Tu solamente piensa: ca yo he oydo que dixo el abad Pastor y los otros padres que el encantador no sabe la fuerça delas palabras que dize. Mas la serpiente oye y sabe la virtud / y somete y humillase al encantador. Assi nosotros aun que ygnoremos la virtud de aquellas palabras que hablamos: empero los demonios oyendo las espantanse y huyen.

33

Dicebat senex: Quia cogitatio fornicationis fragilis est, velut papyrus. Si ergo jactetur in nobis, et non acquiescentes projiciamus illam a nobis, facile rumpitur. Necessarium igitur est ut sit discretio in cogitatione nostra, qua agnoscamus quia his qui consentiunt ei non sit spes salutis; illis autem qui non consentiunt, reposita sit corona.

Dezian vnos viejos que el pensamiento y tentacion del fornicio es assi ligero de rasgar como el papel. Porende si nos le echaren / y la desecharemos no consintiendo enella: ligeramente se rompe: y por tanto necessario es que aya discrecion enel pensamiento: con la qual conozcamos que los que consienten ala tal tentacion ninguna esperança de salud tienen: y los que no tienen guardada la corona.

34

Duo fratres impugnati a fornicatione, abierunt et acceperunt uxores. Postea autem dixerunt ad invicem: Quid lucrati sumus quia deseruimus angelicum ordinem, et venimus in immunditiam hanc, et post hæc in ignem, et in tormentum venturi sumus? Redeamus ergo ad eremum, et agamus de his quæ præsumpsimus pœnitentiam. Et venientes ad eremum, rogaverunt patres ut susciperent eos pœnitentes et confitentes ea quæ gesserant. Et clauserunt eos anno integro senes, et ambobus æqualiter ad pensum dabatur panis, et ad mensuram aqua. Erant autem visione consimiles. Et dum completum fuisset tempus pœnitentiæ, exierunt. Et viderunt Patres unum pallidum et tristem nimis; alium vero robustum et clarum; et mirati sunt, quoniam cibum et potum æqualiter acceperant. Et interrogaverunt eum qui tristis et afflictus erat, dicentes: Quid exercitabas cum cogitationibus tuis in cella tua? Et ille dixit: Pro malis quæ feci, pœnas in quibus venturus eram in animo revolvebam, et a timore adhæserunt ossa mea carni meæ. Interrogaverunt autem et alium, dicentes: Tu quid cogitabas in cella tua? Et ille dicebat: Deo gratias referebam, quia eruit me de inquinamento mundi hujus, et de futuri sæculi pœnis, et revocavit me ad hanc conversationem angelicam; et reminiscens assidue Dei mei, lætabar. Et dixerunt senes: Æqualis est amborum pœnitentia apud Deum.

Dos religiosos tentados del vicio de la carne fueron y casaron se: y despues dixeron el vno al otro. Que auemos ganado en auer desamparado la regla angelica y venido a esta suziedad / y despues auemos de venir en fuego y tormentos: boluamos pues al yermo otra vez: y hagamos penitencia de lo que auemos acometido. E viniendo al yermo rogaron a los padres que los recibiessen a penitencia / y confessaron su pecado: y los viejos encerraron los enla prision vn año entero: y ambos ygualmente dauan el pan a peso / y la agua por semejante a medida / y parecianse el vno al otro: y quando fue cumplido el tiempo dela penitencia salieron los padres y vieron al vno amarillo y muy triste y al otro rezio y de buen color / y marauillaronse / por quanto auian ygualmente rescebido el comer y beuer: y preguntaron al que estaua triste y afligido diziendo. Que pensauas en tu celda que estauas solo: y el respondio. Por los males que yo he hecho pensaua en mi coraçon las penas en que auia de venir / y de miedo soy venido a los huessos. Y preguntaron al otro y dixeron le. Tu que pensauas en tu celda: y el respondio. Hazia gracias a Dios que me libro dela suziedad deste mundo y delas penas del siglo venidero yme ha tornado a esta vida angelica / y recordandome de continuo de mi Dios alegraua me: y dixeron los viejos. Ygual es delante de Dios la penitencia destos.

35

Senex quidam erat in Scythi: qui cum incurrisset in ægritudine magna, serviebant ei fratres. Et videns senex quia laborarent, dixit: Vado in Ægyptum, et non solvam fratres istos. Et dicit ei abbas Moyses: Non vadas, quoniam in fornicationem incursurus es. Ille autem contristatus dicebat: Mortuum est corpus meum, et tu mihi ista dicis? Surgens ergo abiit in Ægyptum. Quod cum audiissent homines circumquaque habitantes, offerebant ei multa. Venit etiam ad eum quædam virgo fidelis, volens obsequium suum seni infirmanti deferre. Et post aliquantum temporis cum paululum de ægritudine, qua tenebatur, melius habuisset, incurrit in eam, et illa concepit. Interrogata autem a vicinis loci unde conceperit, illa respondit: De sene hoc. Illi autem non credebant ei. Senex vero dicebat: Ego hoc feci, sed custodite mihi infantem quem peperit. Quæ cum genuisset puerum, et ablactatus fuisset, tulit senex infantem in humeris suis, et die qua erat festivitas in Scythi, occurrit ibi, et intravit in ecclesiam coram multitudine fratrum. Illi autem videntes eum, fleverunt. Qui dixit fratribus: Videtis infantem hunc? filius est inobedientiæ meæ. Cavete ergo vos, fratres, quia in senectute hoc feci, et orate pro me. Et pergens ad cellam suam, ad initium primæ conversationis suæ reversus est.

Auia vn viejo en Scithia: el qual auiendo caydo en vna graue dolencia seruian le los religiosos: y viendo el viejo que trabajauan dixo. Yo quiero yr a Egypto: y dixo el abad Moyses. No vayas ca en fornicio has de caer: y aquel muy enojado respondiole. Mi cuerpo es muerto y dizes me esso? Y assi se leuanto y fue a Egypto / lo qual oydo los hombres que morauan en derredor presentauan le muchas cosas. Vino esso mismo a el vna moça leal por le seruir / y dende a algun tiempo como estuuiesse mejor dela dolencia cayo en pecado conella y concibio: y preguntada porlos vezinos de quien ouiesse concebido: respondio que de aquel viejo / y aquellos no la creyan: y el viejo dezia. Yo lo he hecho / mas guardad el niño que ha parido. Y assi como fue destetado tomole el viejo en sus ombros: y el dia que auia gran fiesta en Scithia fue alla y entro en la yglesia delante de todos los frayles / y ellos en viendo le lloraron / el qual dixo a los frayles. Ved a este niño hijo es de rebeldia: porende vosotros hermanos guardad vos de lo que yo he cometido en mi vejez / y rogad pormi: y fuesse a la celda y torno al comienço dela primera vida.

36

Frater quidam tentatus est pessime a dæmonibus. In specie enim pulchrarum mulierum transformati, jugiter quadraginta diebus perseveraverunt pugnantes adversus eum, ut traherent eum ad turpem commistionem. Illo autem viriliter reluctante, et minime superato, Deus aspiciens bonum ejus certamen, donavit ei ut ultra nullum calorem carnalis concupiscentiæ pateretur.

Vn frayle fue muy tentado del demonio en figura de mugeres hermosas: ca los demonios transformados de continuo / quarenta dias perseueraron peleando contra el por traerle al acto dela carne: y el luchando esforçadamente: y siendo valiente nuestro señor le miro su buena contienda y otorgole que no sintiesse dende adelante algun encendimiento de carnal apetito.

37

Solitarius quidam erat in inferioribus Ægypti, et hic erat nominatissimus, quia solus in ecclesia sedebat in deserto loco. Et ecce, juxta operationem Satanæ, mulier quædam inhonesta audiens de eo, dicebat juvenibus: Quid mihi vultis dare, et depono istum solitarium vestrum? Illi autem constituerunt ei certum quid quod darent ei. Quæ egressa vespere, venit velut errans ad cellam ejus; et cum pulsaret ad cellam, egressus est ille; et videns eam turbatus est, dicens: Quomodo huc advenisti? Illa autem velut plorans, dicebat: Errando huc veni. Qui cum miseratione viscerum pulsaretur, introduxit eam in atriolum cellulæ suæ, et ipse intravit interius in cellam suam, et clausit. Et ecce infelix illa clamavit, dicens: Abba, feræ me comedent hic. Ille autem iterum turbatus est, timens etiam judicium Dei, dicebat: Unde mihi venit ira hæc? Et aperiens ostium, introduxit eam intro. Cœpit autem diabolus velut sagittis stimulare cor ejus in eam. Qui cum intellexisset diaboli esse stimulos, dicebat in semetipso: Viæ inimici tenebræ sunt; Filius autem Dei lux est. Surgens ergo accendit lucernam. Et cum inflammaretur desiderio, dicebat: Quoniam qui talia agunt, in tormentis vadunt. Proba ergo teipsum ex hoc, si potes sustinere ignem æternum. Et mittebat digitum suum in lucernam. Quem cum incendisset, et arderet, non sentiebat propter nimiam flammam concupiscentiæ carnalis. Et ita usque mane faciens, incendit omnes digitos. Illa autem infelix videns quod faciebat, a timore velut lapis facta est. Et venientes juvenes mane ad monachum illum, dicebant: Venit hic mulier sero? Ille autem dixit: Etiam; ecce ubi dormit. Et intrantes invenerunt eam mortuam. Et dicunt: Abba, mortua est. Tunc ille recutiens palliolum suum, quo utebatur, ostendit eis manus suas, dicens: Ecce quod mihi fecit filia ista diaboli, perdidit omnes digitos meos. Et narrans eis quod factum fuerat, dicebat: Scriptum est, ne reddas malum pro malo. Et faciens orationem, suscitavit eam. Quæ conversa, caste egit residuum tempus vitæ suæ.

Auia enla parte baxa de Egypto vn hermitaño y era muy nombrado / porque solo estaua enla yglesia enel desierto: y ved aqui por medio de sathanas vna desonesta muger oyda su fama dezia a los mancebos. Que me quereys dar y yo engañare a este vuestro hermitaño? Y aquellos prometieron de le dar cierta cosa: y assi ella salio de noche y vino como perdida a su celda: y como toco salio el / y en viendola alterose: y dixo: como veniste aca? y aquella como llorando dezia Errando el camino soy aqui arribada: y como ouiesse della compassion entrañal pusola enel palaçuelo de su celda: y entro dentro y encerrola ende: y aquella desuenturada daua bozes diziendo. Padre las bestias me comen aqui / y turbose otra vez / y temiendo el juyzio de Dios dezia. De donde me ha venido esta yra? E abriendo la puerta puso la dentro consigo y començo el diablo como con saetas encenderle el pensamiento conella: el qual conociendo ser aguijones del diablo dezia entre si. Las carreras del enemigo son las tinieblas / mas el hijo de Dios es claridad. E assi leuantose y encendio la candela: y como estuuiesse encendida dezia. Los que tales cosas hazen van a las penas: porende prueuate si puedes comportar el fuego eterno: y ponia su dedo enla candela / y como se quemasse no sentia el fuego porel gran ardor del carnal apetito: y assi haziendo hasta la mañana quemose todos los dedos / y aquella desuenturada viendo lo que aquel viejo hazia tornose de miedo como vna piedra: y viniendo de mañana los mancebos a aquel viejo preguntaronle. Vino anoche aca vna muger? y el respondio. Si / ved aqui donde duerme: y entraron y hallaron la muerta y dixeron le. Padre muerta es. Entonce el desnudose el manto que tenia acuestas y mostro les sus manos y dixo. Ved aqui lo que me ha fecho esta hija del diablo que me ha quemado todos los dedos: y contandoles lo que auia acaescido dixo. Escripto hallamos. No tornes mal por mal: y haziendo oracion sobre ella resuscito la: y ella conuertida passo castamente el restante de su vida.

38

Frater quidam impugnabatur a fornicatione. Contigit autem eum venire in vicum quemdam Ægypti, et videns filiam sacerdotis paganorum, adamavit eam, dixitque patri ejus: Da mihi eam uxorem. Ille autem respondens dixit ei: Non possum eam tibi dare, nisi rogavero deum meum. Et abiens ad dæmonem quem colebat, dixit ei: Ecce quidam monachus venit ad me, volens accipere filiam meam; do ei eam? Respondens dæmon, dixit: Si negat Deum suum, et baptismum, et propositum monachi, interroga eum. Et veniens sacerdos dixit ei: Nega Deum tuum, et baptismum, et propositum monachi, et dabo tibi filiam meam. Ille vero consensit. Et statim vidit velut columbam exire de ore suo, et volare in cœlum. Pergens autem sacerdos ad dæmonem, dixit: Ecce promisit se tria illa facturum. Tum respondens diabolus dixit ei: Non des ei filiam tuam in uxorem, quia Deus ejus non recessit ab eo, sed adhuc adjuvabit eum. Et veniens sacerdos dixit illi fratri: Non tibi possum eam dare, quia Deus tuus adhuc adjuvat te, et non recessit a te. Hæc audiens frater, dixit in semetipsum: Si tantam bonitatem ostendit in me Deus, cum ego infelix negaverim et ipsum, et baptismum, et propositum monachi, bonus autem Deus etiam sic malum nunc usque adjuvat me, cur ego recedam ab eo? Et in semetipsum reversus, recepit sobrietatem mentis, et venit in eremum ad magnum quemdam senem, et narravit ei quæ fuerant acta. Et respondens senex, dixit ei: Sede mecum in spelunca, et jejuna tres hebdomadas continuas, et ego deprecabor Deum pro te. Et laboravit senex pro fratre, et deprecatus est Deum, dicens: Obsecro, Domine, dona mihi animam hanc, et suscipe pœnitentiam ejus. Et exaudivit orationem ejus Deus. Et cum completa fuisset prima hebdomada, venit senex ad illum fratrem, et interrogavit illum, dicens: Aliquid vidisti? Et respondens frater, dixit: Etiam; vidi columbam sursum in altitudine cœli contra caput meum stantem. Et respondens senex, dixit ei: Attende tibimetipsi, et deprecare Deum intente. Secunda vero hebdomada venit senex iterum ad fratrem, et interrogavit eum, dicens: Vidisti aliquid? Et respondit: Vidi columbam venientem juxta caput meum. Et præcepit ei senex, dicens: Sobrius esto mente, et ora. Et completa tertia hebdomada, venit iterum senex, et interrogavit eum, dicens: Ne aliquid plus vidisti? Et ille respondit, dicens: Vidi columbam, quia venit et stetit supra caput meum, et tetendi manum meam tenere eam, illa autem surgens intravit in os meum. Et gratias agens Deo senex, dixit fratri: Ecce suscepit Deus pœnitentiam tuam; de cætero attende temetipsum, et esto sollicitus. Et respondens frater dixit: Ecce amodo tecum ero donec moriar.

Era vn frayle muy tentado del carnal apetito y acaesciole venir a vn barrio de Egypto y viendo vna hija de el sacerdote de los paganos enamorose della y dixo a su padre. Dame la por muger: y el respondiole. No puedo sino lo preguntare primero a mi Dios: y fuesse al demonio que adoraua y dixole. Vn monge es venido y quiere tomar a mi hija dar se la he? y respondio el demonio y dixo. Si reniega a su Dios y al baptismo y al proposito de ser monge dase la. E vino el sacerdote y dixole. Niega a tu dios y al baptismo y el proposito de religioso y darete ami hija por muger: y el otorgoselo: y luego vio como vna paloma salir de su boca y bolar al cielo: y ydo el sacerdote al demonio: dixo le. Cata que este ha prometido de hazer las tres cosas: entonce respondio el diablo y dixo le. No le des tu hija por muger que su dios no se ha del todo partido del / mas aun le ayuda: y vino el sacerdote y dixole. No te la puedo dar por muger: ca tu dios aun te ayuda y no se ha ydo de ti. Oydo esto el religioso dixo entre si. Si tanta bondad muestra Dios enmi que auiendo le yo desuenturado negado y descreydo de su baptismo: y del proposito de ser monge aun me ayuda: por que me apartare del. Y tornando en si cobro el sentido y vino al yermo a vn gran viejo: y conto le el caso que le auia acaescido: y respondio le el viejo y dixole. Assientate comigo enla cueua y ayuna tres semanas continuas: y yo rogare a Dios por ti. Y trabajo el viejo por aquel religioso y rogo a nuestro señor diziendo. Señor ruegote dame esta alma y rescibe su penitencia. Y oyo dios su oracion: y siendo acabada la primera semana vino el viejo a aquel religioso / y preguntole. Has visto algo? y respondio el otro y dixole. Si: yo he visto vna paloma arriba en la cumbre del cielo que estaua encima de mi cabeça: y dixole el viejo. Paramientes por ti y ruega a dios con atencion: y ala segunda semana fue otra vez el viejo y preguntole si auia visto algo: y respondio. Yo he visto la paloma que ha venido cabe mi cabeça. y mando le el viejo que fuese mesurado y hiziesse oracion: y acabada la semana vino tercera vez el viejo a el y preguntole. Has visto algo mas? y el respondio. Yo he visto la paloma que vino y estuuo sobre mi cabeça y estendi mi mano por tomarla / y ella leuantose y entrome en la boca y el viejo haziendo gracias a Dios dixo al religioso. Cata aqui como ha Dios rescebido tu penitencia. Dende adelante paramientes por ti y sey cuydadoso: y respondio el frayle y dixo. Contigo quiero estar de oy adelante hasta la muerte.

39

Dicebat quidam de Thebæis senibus, quod filius esset sacerdotis idolorum; et cum parvulus sederet in templo, vidisset patrem suum frequenter ingredi, et sacrificia offerre idolo; et quia semel post ipsum occulte intraverit, et viderit Satanam sedentem, et omnem militiam ejus astantem ei: et ecce unus de principibus ejus veniens adoravit eum. Cui diabolus dixit: Unde venis tu? Et ille respondit: In illa provincia eram, et suscitavi illic bella et perturbationes plurimas, effusiones sanguinis faciens, et veni nuntiare tibi. Et diabolus interrogavit eum: In quanto tempore hoc fecisti? Et ille respondit: In triginta diebus. Et diabolus jussit eum flagellari, dicendo: Tanto tempore hoc fecisti? Et ecce alius veniens adoravit eum. Et ipsi dixit: Unde venis tu? Et respondit dæmon: In mari eram, et suscitavi commotiones, et demersi naves, et multos homines occidens, veni nuntiare tibi. Et dixit diabolus: Quanto tempore hoc fecisti? Et ille respondit: Sunt dies viginti. Et hunc similiter jussit flagellari, dicens: Quare in tantis diebus hoc solum fecisti? Et tertius veniens adorabat eum. Dixit autem et huic: Et tu unde venis? Et respondit: In illa civitate fui; et dum ibi fierent nuptiæ, excitavi lites, et multas effusiones sanguinis feci; insuper et ipsum sponsum occidi, et veni nuntiare tibi. Et dixit ei: In quantis diebus hoc fecisti? Et respondit: Decem. Jussit autem, tanquam moras fecerit, et hunc flagellari. Venit autem alius adorare eum, et dixit ei: Unde venis? Et respondit ei: In eremo eram; ecce quadraginta anni sunt, quod impugno monachum quemdam; et vix nocte ista prævalui, ut facerem eum fornicari. Quod diabolus audiens surrexit, et osculatus est eum: et tollens coronam quam ipse habebat, posuit in capite illius, et fecit eum sibi in una sede considere, dicens: Magnam rem fortiter gessisti. Hoc ego cum audissem, et vidissem, dixi intra meipsum: Valde magnus est ordo monachorum.

Dezia vno de thebas que el era hijo de vn sacerdote de los ydolos: y como de chiquito estuuiesse assentado enel templo / vio a su padre entrar muchas vezes y ofrecer sacrificios al ydolo / y que vna vez secretamente fue empos del / y vio a sathanas assentado cabe el / y toda su compaña que le estaua en derredor: y ved aqui vno de los principales demonios vino y adoro a sathanas: y el dixole. De donde vienes? y respondio aquel. Yo estaua en vna prouincia y he mouido ende guerras y muchos bollicios y derramamientos de sangre: y soy venido a dezirte lo: y sathanas preguntole. En quanto tiempo has hecho esto? y el respondio. En treynta dias: y sathanas mando le açotar diziendo. En tanto tiempo no has hecho al? y vino otro y adorole: y dixole sathanas. De donde vienes? y respondio el demonio. Enla mar estaua y he leuantado tormenta enella y he fecho sumir naues y abogar muchos hombres y soy venido a dezirtelo: y dixole sathanas. Y quanto tiempo has gastado enesso? y el respondio que veynte dias: y mandole por semejante açotarle diziendo que auia muchos dias tardado: y vino el tercero y adorole: y dixole sathanas. Y tu de donde vienes? y respondio. En vna ciudad soy estado: y haziendose vnas bodas moui contiendas y hize muchos derramamientos de sangre: allende esto mate al mismo esposo: y soy venido a te lo dezir: y preguntole por semejante sathanas y dixole. En quantos dias lo has fecho? y respondio. En diez: y mandole esso mismo açotar como que ouiese mucho tardado: y vino el quarto demonio a adorarle: y preguntole. De donde vienes? y el respondio. Enel yermo estaua / y quarenta años ha que tiento a vn monge / y a malauez he podido hazerle peccar esta noche en luxuria: lo qual oydo leuantose el mismo sathanas y besole: y tomo la corona que tenia y pusose la en la cabeça / y hizole assentar consigo en vna silla diziendo. Tu has acabado vna gran cosa. Y como yo oue visto y oydo esto dixe entre mi mismo. Porcierto grande es el orden delos monges y sali y hizeme monge.

40

Dicebant de quodam Patre quia sæcularis fuisset, et post conversus est, et de concupiscentia uxoris suæ frequenter stimulabatur, et narrabat hoc Patribus. Qui cum vidissent quia operarius esset, et majora faciebat quam illi dicebant, imponebant ei quædam, ut debilitaretur corpus ejus, ita ut nec surgere posset. Deo autem dispensante, venit quidam pater ut applicaret in Scythi; et cum venisset ad cellam ejus, vidit eam apertam, et pertransivit adjurans quomodo nemo egressus esset in occursum ejus. Et reversus pulsabat, dicens: Ne forte frater qui in ea habitat infirmetur. Et cum pulsasset, intravit, et invenit eum nimium infirmum. Et dicit ei: Quid habes, Pater? Et narravit ei, dicens: Ego de sæculari vita sum, et sollicitat me modo inimicus in uxore mea: et narravi Patribus, et imposuerunt mihi conversationis onera diversa. Et cum obedienter implere vellem, ecce defeci, et tamen stimulus crescit. Audiens hæc senex, contristatus est, et dixit ei: Equidem Patres, ut potentes viri bene tibi imposuerunt onera, quibus gravaris; sed si me parvulum audis, jacta a te hæc, et sume parum cibi in tempore suo, et recolligens vires tuas, fac aliquantum opus Dei, et jacta in Domino cogitatum tuum, quoniam tuo labore hanc rem non poteris superare. Corpus enim nostrum velut vestimentum est. Si illud diligenter tractaveris, stabit; si autem neglexeris illud, putrescet. Qui cum audisset eum, fecit ita, et intra paucos dies recessit ab eo stimulus ille.

Dezian de vn padre que auia sido casado y despues religioso: y era muy combatido del apetito carnal de su muger: y contaua esto alos padres y ellos viendo que era hombre de trabajo y que haria mas que le mandarian: encargauanle tantas cosas que su cuerpo desfallescia tanto que leuantar no se podia: y dios assi disponiendolo vino vn padre por yr a Scithia: y llegando a su celda viola auierta: y passo marauillandose como ninguno le auia salido a recebir: y boluiose y estaua diziendo. Quiça el frayle que mora ende esta doliente: y como entro hallole muy enfermo / y dixo. Padre que has / y contole como era casado / y como el enemigo le traya mucho ala memoria su muger / que lo auia dicho a los padres: y le auian encargado diuersas cosas y como queriendolas cumplir auia desfallescido: y la tentacion crescia. Oyendo esto el viejo entristeciose y dixole. Porcierto los padres como poderosos y discretos hombres encargaron te cosas con que te agrauiasses mas a mi aun que baxo si quieres creer echa estas cosas de ti / y come vn poco en su tiempo y cobra tus fuerças / y sirue algun tanto a dios / y dexa a nuestro señor tu pensamiento: ca no podras con trabajo sobrar jamas esta tentacion: ca nuestro cuerpo es como vna ropa que si le tratas con diligencia y le guardas tura: donde no podrescese: y como ouo oydo esto hizolo assi / y en pocos dias se fue de el la tentacion.

41

Monachus quidam solitarius antiquus, et conversatione proficiens, sedebat in monte in partibus Antinoo, sicut audivimus a notis monachis, cujus verbis et actu multi proficiebant. Et cum talis esset, excitatus est diabolus ad invidiam contra eum, sicut et contra omnes virtutum viros, et immittit animo ejus cogitationem talem, ut ei qui in tali conversatione esset non deberet serviri ab alio, aut ministerium exhiberi, sed magis ipsum debere aliis ministrare. Quod si aliis non exhiberet ministerium, saltem sibi ipsi serviret, dicens: Vende ergo in civitate sportellas quas facis, et eme tibi quæ opus sunt, et revertere ad locum tuum, et nulli sis onerosus. Hoc autem suggerebat diabolus, invidens quieti ejus et opportunæ vacationi ad Dominum, et utilitati multorum. Undique enim inimicus venari eum et capere festinabat. Ille vero tanquam bonæ cogitationi acquiescens, descendit de monasterio suo. Et quia erat omnibus admirandus, ignotus tamen habere hujusmodi insidias astutiæ, notus autem et famosus omnibus a quibus videbatur existens. Et cum post longum tempus mulierem vidisset, pro incautela sua supplantatus est, et incurrit in eam. Et veniens in desertum locum sequente diabolo vestigia ejus, cecidit juxta flumen. Et cogitans quia gavisus est inimicus de ruina ejus, voluit semetipsum desperare, quia Spiritum Dei maxime contristaverit, et sanctos angelos, et venerabiles Patres, quorum multi etiam in civitatibus habitantes superaverunt diabolum. Et cum nulli horum se facere similem posset, contristabatur valde, et non recordabatur quia Deus est qui virtutem tribuit his qui ad eum devotissime convertuntur. Cæcatus ergo, et non videns peccati sui curam, voluit se in flumen illud jactare, ut perfectum gaudium faceret inimico. Ex multo itaque animi dolore infirmatus est corpore; et nisi postea misericors Deus auxilium præstitisset ei, ad perfectum gaudium inimici sine pœnitentia moreretur. Novissime autem in se reversus, cogitavit majorem laborem in afflictione pœnitentiæ demonstrare, et supplicare Deo in fletu et luctu, et ita rediit iterum ad monasterium suum. Et damnans ostium cellæ suæ, sicut solet super mortuum, ita flebat supplicans Deo. Jejunans autem et vigilans cum omni anxietate attenuavit corpus suum; et nec sic satisfactum putabat animo suo, quia congrue pœnituisset. Fratribus autem sæpe ad eum venientibus suæ utilitatis causa, et pulsantibus ostium, ipse dicebat non se posse aperire, dicendo: Sacramento me constrinxi unum annum devote me pœnitentiam agere; sed orate pro me. Nec enim inveniebat quomodo eis excusaret, quoniam illi scandalizabantur hæc audientes de eo, quia erat apud eos honorabilis et valde magnus monachus. Et fecit totum annum intente jejunans, et devote pœnitentiam agens. Die autem Paschæ nocte ipsa resurrectionis Dominicæ, tollens lucernam novam posuit in cacabo novo. Et cooperiens de cooperculo, a sero surrexit ad orationem, dicens: Misericors et miserator Dominus; qui et barbaros salvare vis, et ad veritatis agnitionem venire, ad te confugi fidelium Salvatorem, miserere mihi qui te plurimum exacerbavi, inimicum gaudere feci, et ecce mortuus sum obediens ei. Tu, Domine, qui et impiis et his qui sunt sine misericordia misereris, sed et proximis misericordiam impendere præcipis, miserere humilitati meæ. Apud te enim impossibile nihil est, quoniam secus infernum dissipata est sicut pulvis anima mea. Fac misericordiam, quia benignus es et misericors, figmento tuo; qui et corpora quæ non sunt in die resurrectionis resuscitaturus es. Exaudi me, Domine, quia defecit spiritus meus, et infelix anima mea. Tabefactum est etiam corpus meum, quod coinquinavi. Et jam vivere non valeo, pro eo quod non credidi. Ignosce peccatum per pœnitentiam, duplex habenti peccatum ex desperatione. Vivifica me contritum, et igne tuo præcipe hanc lucernam accendi. Ut et ego accipiens fiduciam misericordiæ et indulgentiæ tuæ, per residuum tempus vitæ meæ, quod mihi donaveris, mandata tua custodiam, et a timore tuo non recedam, sed devote serviam tibi amplius quam primo. Et hæc in nocte ipsa resurrectionis cum multis lacrymis dicens, surrexit ut videret si accensa esset lucerna. Et detecto cacabo, vidit quia non esset accensa. Et cecidit iterum in faciem suam, rogans Dominum, et dicens: Scio, Domine, quia certamen factum est ut coronarer, non steti in pedibus, eligens magis propter carnis delectationem tormentis impiorum addici. Parce ergo mihi, Domine. Ecce enim iterum confiteor tuæ bonitati turpitudinem meam coram angelis tuis, et coram justis omnibus, et nisi quia scandalizari possent, etiam hominibus omnibus confiterer. Deus miserere mei, ut et alios erudiam; Domine, vivifica me. Et ita tribus vicibus orans, exauditus est. Et exsurgens invenit lucernam ardentem clare. Et exsultans spe, confortatus gaudio cordis est, admirans de gratia Dei, qui ita et peccatis ejus indulsit, et satisfecit juxta petitionem ejus et animum ipsius, et dicebat: Gratias ago tibi, Domine, quia etiam vitæ sæculi hujus indigno misertus es, magno et novo hoc signo fiduciam tribuens, parcis enim misericors animabus, quas tu creas. Ita autem perseverante eo in confessione illuxit dies. Et lætabatur in Domino, oblitus cibi corporalis. Ignem autem lucernæ illius toto tempore vitæ suæ servavit, oleum subinde superinfundens, et faciens desuper quo minus exstingueretur. Et ita rursus divinus Spiritus habitavit in eo, et factus est apud omnes insignis, humilitatem exhibens in confessione et actione gratiarum Domino cum lætitia. Cui etiam ante aliquot dies mortis suæ relatum est de transitu suo.

Vn monge solitario y antiguo que auia mucho aprouechado en la religion estaua de assiento en vn monte en las partes de Antinoyo / segun auemos oydo a monges conoscidos / con cuyas palabras y vida muchos aprouechauan: y siendo tal mouiose el diablo a embidia contra el segun suele contra los hombres de virtud: y pusole en la fantasia vn tal pensamiento / que al que hazia tal vida ninguno deuia seruir mas el a los otros / o que si alos otros no seruia alomenos siruiesse a si mismo diziendo. Vende ya en la ciudad las esportillas que hazes y comprate lo que has menester: y torna a tu lugar y no seas a hombre del mundo enojoso. Esto le daua a entender el diablo auiendo embidia a su reposo: y a su conuiniente ocupacion enel seruicio de Dios y al prouecho de muchos: ca el enemigo de cada parte se daua priessa en caçarle / y el consintiendo a su pensamiento como si fuesse bueno descendio de su monesterio / y puesto que era tenido por hombre marauilloso y de gran fama / empero ygnorando estas assechanças / como ouiesse despues de mucho tiempo visto vna muger: no guardandose a gran culpa suya fue engañado / y ouo que hazer conella. Y veniendo al desierto / y el diablo siguiendo le cayo cabe vn rio: y pensando que el enemigo de natura humana se auia de su cayda gozado quiso se desesperar: endemas que auia ofendido a nuestro señor Jesu Christo y a sus sanctos angeles y alos honrados padres: delos quales muchos aun morando en las ciudades vencieron al diablo: y como no se pudiesse ygualar con alguno dellos entristeciasse mucho: y no se recordaua que Dios solo es el que da virtud a los que a el con deuocion se encomiendan / y assi como ciego y no parando mientes a su pecado quiso se lançar en aquel rio por dar cumplido gozo al enemigo y de mucho dolor adolescio: y si despues nuestro señor Dios no le ouiesse ayudado contra el perfecto gozo de su enemigo el ouiera muerto sin penitencia. Enfin tornando en si penso de mostrar mayor trabajo en la afliction dela penitencia y suplicar a dios con lloro y llanto: y assi torno otra vez a su monesterio y cerrada la puerta de su celda como se acostumbra sobre vn muerto: assi lloraua rogando a dios y ayunando y velando con todo cuydado adelgazo su cuerpo y ni aun assi pensaua en su coraçon auer satisfecho a su penitencia: y viniendo muchas vezes los religiosos a el por aprouechar y tocando a la puerta deziales que no podia abrir diziendo. Yo he hecho voto de hazer vn año deuotamente penitencia: mas rogad por mi: ca no hallaua como se les escusar porque aquellos se escandalizauan oyendo esto del: por quanto era tenido entre ellos por vn religioso grande y de gran acatamiento. Empero cumplio todo el año ayunando con diligencia: y haziendo penitencia con deuocion: y el dia de pascua la misma noche dela resurrecion de nuestro señor tomo vna candela nueua / y puso la en vn candelero nueuo y cubriola / y leuantose ala oracion diziendo. Glorioso y misericordioso Dios que quieres saluar los paganos y estrangeros y que vengan al conoscimiento dela verdad: yo he venido a ti saluador delos fieles Christianos / aue merced demi que yo te he mucho ofendido y hecho gozar al enemigo: y cata aqui como soy muerto obedesciendole. Tu señor a los malos y desapiadados has compassion: y a los proximos mandas que aya hombre misericordia. Aue misericordia demi baxez. Ca no ay a ti cosa impossible: porque cabe el infierno ha sido mi alma desbecha como poluo y assi pues eres piadoso y misericordioso / y haz misericordia a tu hechura: pues has de resucitar los cuerpos muertos. Escucha me señor que mi espiritu ha desfallescido / y mi alma desuenturada se ha podrescido junto con mi cuerpo: el qual he yo ensuziado y ya no puedo biuir / porque no he tenido fe: perdona el peccado por la penitencia / el qual he doblado con la desesperacion. Da vida a mi contrito / y manda con tu fuego encender esta candela: porque yo rescibiendo fiuzia de tu misericordia y perdon enel restante dela vida que me otorgares guarde tus mandamientos y no me aparte del temor tuyo / mas siruate deuotamente todos los dias de mi vida: y diziendo esto con muchas lagrimas la noche misma de la resurrecion leuantose por ver si era encendida la candela: y descubierto el candelero vio que no estaua encendida y cayo otra vez bocayuso rogando a dios: y diziendo. Señor yo se que vna gran pelea y contienda ha acaescido para que fuesse coronado: y no soy estado firme en mis pies escogiendo porel deleyte dela carne ser puesto en los tormentos de los malos Señor perdoname abe que otra vez confiesso a tu bondad mi peccado delante de tus angeles y todos los justos: y sino que se podria escandalizar a todos los hombres me confessaria. Dios mio aue merced de mi señor: dame vida para que enseñe alos otros: y assi haziendo oracion tres vezes fue oydo / y en leuantando se hallo la candela encendida: y de muy alegre consolose enla esperança y marauillauase de la gracia de Dios que assi le perdono sus pecados y le satisfizo a su demanda y dezia. Señor gracias te hago que has auido misericordia de mi pecador: dando fiuzia a todos los pecadores con esta grande y nueua señal. Ca perdonas y has misericordia a las animas que has criado / y assi el perseuerando enla confession amanescio / y alegrauase con Dios oluidandose del comer: y todo el tiempo de su vida guardo el fuego de aquella candela de rato a rato poniendo le azeyte: y haziendo que no se amatasse: y assi otra vez el espiritu diuino moro enel: y fue auido por muy insigne entre todos mostrando su humildad enla confession y enel hazer de las lagrimas a Dios con alegria al qual algunos dias antes le fue reuelado el fin de su vida.

Texto latino: Verba seniorum, libro V de las Vitae Patrum, traducido del griego por Pelagio, diácono de la Iglesia romana, en la edición de H. Rosweyde reproducida en la Patrologia Latina de Migne, t. 73 (reimpresión de 1879), col. 855–988, cotejado con los facsímiles; sin las notas ni las remisiones del editor. · Traducción castellana anónima: Vitas patrum. Libro de las vidas de los sanctos padres del yermo: segun lo escriuio el glorioso Hieronimo: nueuamente corregido y emendado, Toledo, Juan de Ayala, 1553, edición elegida para esta biblioteca (ortografía de la edición; las abreviaturas se han desarrollado). A veces la edición sustituye un dicho por una remisión a otro capítulo, donde ya lo había dado, y abrevia otros; los dichos sustituidos, y dos que omite sin remisión, se ofrecen solo en latín, y las frases de remisión no se reproducen. Una muestra aleatoria del 10 % de los dichos se cotejó palabra por palabra con los facsímiles (3,0 errores por cada 1000 palabras antes de la corrección; los errores hallados están corregidos). Texto de dominio público en Francia (art. L123-1 del Código de la Propiedad Intelectual francés). Transcripción y revisión: Abbatia Sancti Petri de Curte. Señalar un error